Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasında imzalanan mutabakat, yalnızca askeri operasyonların durdurulması değil, Orta Doğu’daki güç dengelerinin yeniden şekillenmesi anlamına geliyor. Uzmanlar, bu anlaşmanın bölgedeki aktörler için stratejik bir kırılma noktası olduğunu ifade ediyor.
“İran için hayatta kalma ve büyüme fırsatı”
Stratejist Halid es-Salal, gelinen noktayı “sadece bir savaşın sona ermesi değil, Orta Doğu’da kuralların yeniden yazılması” olarak nitelendiriyor. Es-Salal’a göre:
- Strateji Değişimi: ABD, doğrudan çatışma stratejisinden içerik yönetimi ve kısıtlama politikasına geçiş yaptı.
- Tahran’ın Kazanımı: İran, çöküş senaryolarından kaçınarak ekonomik kapasitesini artırma ve bölgesel konumunu konsolide etme imkanı buldu.
- Körfez’in Çıkmazı: Bölgesel güvenlik için artık sadece uluslararası güçlere güvenmenin yeterli olmadığı anlaşıldı; bu durum Körfez ülkelerini kendi savunma sistemlerini inşa etmeye itiyor.
Güvenlik endişeleri devam ediyor
Anlaşmanın temel olarak nükleer dosyaya odaklanması, balistik füzeler ve insansız hava araçları gibi bölgesel güvenlik sorunlarını cevapsız bırakıyor. Uzmanlar, İran petrolünün küresel piyasalara geri dönüşünün, Körfez ekonomileri üzerinde arz fazlası nedeniyle fiyat baskısı yaratabileceğine dikkat çekiyor.
Yazar Abdülbari Atvan ise İran’ın bu anlaşmayla kendi şartlarının çoğunu kabul ettirdiğini ve siyasi-ekonomik hareket alanını genişleterek bölgedeki etkinliğini artırdığını savunuyor.
Diplomasi trafiğinde neler yaşandı?
- İslamabad Mutabakatı: ABD Başkanı Donald Trump ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 28 Şubat’tan bu yana devam eden savaşı sona erdirmek için dijital ortamda “İslamabad Mutabakatı”nı imzaladı.
- Hürmüz ve Abluka: Anlaşma uyarınca İran Hürmüz Boğazı’nı yeniden açarken, ABD ise Nisan ayından bu yana uyguladığı deniz ablukasını kaldırma sürecine girdi.
- Diplomatik Trafik: İsviçre’de yapılması planlanan üst düzey nükleer müzakereler iptal edilirken, Beyaz Saray teknik görüşmeler için hazırlıkların devam ettiğini duyurdu.
