Kuruluş felsefesi dünyanın dört bir yanındaki Yahudilerin ülkeye getirilmesi üzerine inşa edilen İsrail, tarihinin en derin demografik ve toplumsal krizlerinden biriyle karşı karşıya kaldı. İngiliz Financial Times gazetesinin yayımladığı kapsamlı rapora göre; uzun süren savaş, derinleşen siyasi kutuplaşma, artan yaşam maliyetleri ve gelecek kaygısı nedeniyle son 3 yılda yaklaşık 150 bin İsrailli ülkeyi terk etti.
Bu kitlesel ayrılış, 2023 ve 2024 yıllarında İsrail’in net göç dengesinin negatife dönmesine yol açtı. Kudüs İbrani Üniversitesi Öğretim Üyesi Sergio Della Pergola, İsrail’in son bir asırda ilk kez art arda yıllar boyunca negatif göç dengesi verdiğini belirterek mevcut tabloyu “tamamen istisnai bir kriz” olarak nitelendirdi. 1948-1960 yılları arasında nüfus artışının yüzde 65’ini göçle sağlayan ülkede yaşanan bu tersine dalga, stratejik bir alarm olarak görülüyor.
Ayrılışın perde arkası: Yargı reformu, savaş ve hayat pahalılığı
Tel Aviv Üniversitesi araştırmacılarının verilerine göre, yalnızca 2023 ve 2024 yıllarında 100 bin kişi ülkeden ayrılırken, 2025 yılında bu sayıya 45 ila 50 bin kişinin daha eklendiği tahmin ediliyor.
Göç kararlarının arkasında yalnızca güvenlik tehditleri değil, çok boyutlu faktörler yer alıyor:
-
Siyasi kutuplaşma ve aşırı sağ: Binyamin Netanyahu hükümetinin 2023 başında başlattığı yargı reformuyla patlak veren iç kriz ve aşırı dinci/milliyetçi akımların güç kazanması, özellikle seküler ve liberal kesimleri göçe zorladı.
-
Barınma ve geçim krizi: Tel Aviv ve Kudüs başta olmak üzere fırlayan konut fiyatları ayrılışları hızlandırdı. Başkent çevresinde 100 metrekarelik standart bir dairenin maliyetinin 1 milyon dolara yaklaşması, orta sınıfı yurt dışı arayışına itti.
-
Avrupa ve ABD tercihi: Yalnızca Avrupa’da 200 bini aşkın İsraillinin yaşadığı belirtilirken; Portekiz, İspanya, Almanya ve Polonya pasaportuna sahip vatandaşların Lizbon ve Berlin gibi şehirlerde geniş topluluklar kurduğu kaydedildi.
Beyin göçü ve vergi kaybı alarm veriyor
İsrail yönetimini en çok endişelendiren unsur ise gidenlerin sayısı kadar niteliği oldu. İsrail Vergi Dairesi raporuna göre, yüksek teknoloji ve sağlık sektörlerinde çalışan varlıklı kesimin ülkeyi terk etme oranı 2019’a kıyasla iki katına çıktı.
Ekonomi ve ordu üzerinde baskı artıyor
Uzmanlar, nitelikli iş gücünün göç etmesinin yaratacağı riskleri şu başlıklarla özetliyor:
-
3,5 milyar dolarlık vergi kaybı: Göç eğiliminin bu hızla sürmesi durumunda hazinenin 5 yıl içinde yıllık 3,5 milyar dolarlık gelir kaybına uğrayacağı hesaplanıyor.
-
Teknoloji sektöründe çöküş riski: Ülke ihracatının yarısını ve toplam ekonomik üretimin beşte birini oluşturan yüksek teknoloji sektörü, kritik mühendis ve yazılımcı açığıyla karşı karşıya.
-
Askeri sistemde zafiyet: Nitelikli personelin ve yedek asker potansiyelinin yurt dışına yerleşmesi, zorunlu askerlik ve seferberlik sistemine dayanan ordunun insan kaynağını ve artan savunma harcamalarının finansmanını doğrudan tehdit ediyor.
İsrail hükümeti, beyin göçünü durdurmak amacıyla yurt dışından elde edilen gelirlere yönelik vergi muafiyetleri gibi teşvik paketlerini devreye soksa da sığınaklara koşma zorunluluğunun olmadığı, daha güvenli ve ekonomik olarak erişilebilir bir hayatı tercih edenlerin geri dönüşü belirsizliğini koruyor.
