Avrupa Birliği’ne (AB) ulaşmak amacıyla Batı Balkan rotasını kullanan sığınmacılar, Hırvatistan ile Bosna-Hersek sınırında ağır şiddet, hakaret ve yasa dışı “geri itme” (pushback) uygulamalarıyla karşı karşıya kalıyor. Sudan, Suriye, Afganistan ve Somali gibi ülkelerdeki iç savaş ve çatışmalardan kaçan mültecilerin tanıklıkları, AB sınırındaki insan hakları ihlallerini bir kez daha gözler önüne serdi.
1951 Cenevre Mülteci Sözleşmesi ve Avrupa Birliği Temel Haklar Bildirgesi’nin uluslararası koruma ve sığınma hakkını güvence altına almasına rağmen, Hırvat sınır polisinin sığınmacıların başvurularını almadan zor kullanarak sınır dışı ettiği ifade ediliyor.
“Avrupa sadece Hıristiyanlar içindir”
Sudan’ın Darfur bölgesindeki çatışmalardan kaçan sığınmacı M.Q., Hırvat sınır güçlerinin “Avrupa sadece Hıristiyanlar içindir, Müslüman ülkelere geri dönün” diyerek kendisini darp ettiğini, telefonuna, pasaportuna ve parasına el koyduğunu aktardı. Benzer şekilde 4 kez geri itildiğini belirten 25 yaşındaki Sudanlı A.D., sınır polisi tarafından kış şartlarında kıyafetlerinin zorla çıkarılarak yarı çıplak şekilde ormanlık alana bırakıldıklarını ve uluslararası koruma taleplerinin dinlenmediğini dile getirdi.
Bosna-Hersek tarafındaki Bihaç kenti yakınlarında bulunan Lipa Kampı’nda kalan mülteciler, saatler süren zorlu yürüyüşlerin ardından Kızılhaç ekipleri ve insani yardım kuruluşlarının sağladığı ilk yardım ve gıda destekleriyle hayata tutunmaya çalışıyor.
Çocuklar ve refakatsiz sığınmacılar da hedefte
Bölgede faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları, sınır güçlerinin uyguladığı şiddetin hiçbir ayrım gözetmeksizin sürdüğünü vurguluyor:
-
Şiddet ve Teçhizat: İtalyan yardım kuruluşu IPSIA’nın Bosna Koordinatörü Silvia Maraone; sınırda elektroşok cihazları (taser), coplar, biber gazı ve polis köpeklerinin kullanıldığını, vücutlarında derin ısırık ve kırık yaraları olan sığınmacılarla karşılaştıklarını bildirdi.
-
Ağır Travma ve Yaralanmalar: Suriye’den kaçan 17 yaşındaki I.T.’nin, sınırda polisin copla vurması sonucu çenesinin kırıldığı ve ameliyat olmak zorunda kaldığı belgelendi.
-
Geri İtme ve Veriler: Frontex verilerine göre 2025 yılında Batı Balkan rotasında 13 binden fazla düzensiz sınır geçişi tespit edildi; ancak hak örgütleri kayıt dışı geri itmeler nedeniyle gerçek sayının bu istatistiklerin çok üzerinde olduğunu vurguluyor.
Save the Children gibi uluslararası yardım örgütleri, özellikle refakatsiz çocukların insan tacirlerinin istismarı ve sınır muhafızlarının fiziksel şiddeti karşısında tamamen korumasız kaldığı uyarısında bulunuyor.
