Filistin Esirler Cemiyeti ile Cenazelerin Geri Alınması Ulusal Kampanyası tarafından yapılan ortak açıklamada, İsrail yönetiminin hayatını kaybeden Filistinlilerin naaşlarını alıkoyma politikasını genişleterek bir “toplu cezalandırma aracı” haline getirdiği bildirildi.
İsrail merkezli Haaretz gazetesinin güvenlik bürokrasisindeki kaynaklarına dayandırdığı habere göre, İsrail makamlarının mezarlıklarda ve morg dondurucularında tuttuğu Filistinlilere ait cenaze sayısının yaklaşık 1.700’e ulaştığı itiraf edildi.
Cenazeler pazarlık kozu olarak tutuluyor
Haaretz’in haberinde, güvenlik birimlerindeki iç müzakerelerde söz konusu cenazelerin gelecekteki olası takas müzakerelerinde “pazarlık kozu” olarak kullanılmak amacıyla saklandığı belirtildi. Alıkonan naaşların önemli bir kısmının Gazze Şeridi’ndeki çatışmalarda ölenlere ait olduğu, aralarında doğrudan çatışmalara katılmamış sivillerin de bulunduğu kaydedildi.
Filistinli insan hakları örgütleri, Ekim 2025’te yapılan takas anlaşmalarına rağmen açıklanan yeni rakamın, alıkoyma politikasının benzeri görülmemiş bir boyuta ulaştığını gösterdiğini vurguladı:
“Cenazelerin teslim edilmemesi münferit bir uygulama değil, aileleri cezalandırmayı, psikolojik baskı kurmayı ve en temel insani hak olan cenazeyi onurlu bir şekilde defnetme hakkını gasbetmeyi amaçlayan sistematik bir devlet politikasıdır.”
Yargı kararları ve “Rakamlar Mezarlığı” uygulaması
Kudüs İnsan Hakları ve Hukuki Yardım Merkezi (JLAC), cenazelerin alıkonulmasının 1967’den bu yana gizli tutulan ve “Rakamlar Mezarlığı” olarak adlandırılan alanlarda sürdürüldüğünü bildirdi.
Süreç içerisinde İsrail Yüksek Mahkemesi’nin 2017 yılında cenazelerin alıkonulmasının yasal dayanağı bulunmadığına hükmettiği, ancak 2019’da bu kararından geri adım atarak takas amaçlı alıkoymalara yasal onay verdiği hatırlatıldı.
Kayıtlara geçen resmi veriler
Cenazelerin Geri Alınması Ulusal Kampanyası’nın derlediği belgelere göre, alıkonan cenazelere ilişkin bilinen veriler şu şekilde sıralandı:
-
Çocuk ve Kadınlar: Alıkonanlar arasında 18 yaş altı 83 çocuk ve 10 kadın bulunuyor.
-
Tutuklular ve Gazze: Cezaevlerinde yaşamını yitiren 99 tutuklu ile Gazze Şeridi’nden 930 kişinin naaşı teslim edilmiyor.
-
2015 Sonrası Artış: Uygulamanın yeniden hız kazandığı 2015 yılından bu yana kayıt altına alınan vaka sayısı 544’e ulaştı.
Hak örgütleri, Gazze’deki kayıplar ve zorla kaybetme vakaları nedeniyle gerçek sayının açıklanan resmi verilerin çok daha üzerinde olabileceğine dikkat çekiyor.
