Tunus’ta yeni eğitim-öğretim yılı başlarken, anayasal olarak ücretsiz kabul edilen devlet okulları veliler için giderek ağırlaşan bir mali külfet haline geliyor. Kırtasiye, okul çantası, önlük ve spor kıyafetleri gibi temel harcamalarla başlayan süreç; yıl boyunca devam eden özel dersler ve ek masraflarla birleştiğinde Tunuslu ailelerin bütçesini tüketiyor.
Veli Hatice, üç çocuğuyla birlikte okul alışverişini yaparken her yıl gelen yeni zamlardan dert yanıyor. Bir öğrencinin devlet okulundaki yıllık maliyetinin 2.000 ila 2.500 Tunus dinarına (yaklaşık 685 – 856 dolar) ulaştığını belirten Hatice, masrafların yalnızca dönem başında yapılan kırtasiye alışverişiyle sınırlı kalmadığını, özel dersler ve yenilenen ihtiyaçlarla yıl boyu sürdüğünü vurguluyor.
Dönem başı hazırlık 800 dinara kadar çıkıyor
Tunus Tüketiciyi Bilgilendirme Örgütü Başkanı Lütfi Riyahi, yalnızca dönem başı hazırlık maliyetinin ilkokul öğrencisi için 600-700 dinar, ortaöğretim öğrencisi için ise 800 dinara ulaştığını belirtiyor.
Riyahi’ye göre masrafların asıl büyük kısmını yıl içindeki yan giderler oluşturuyor:
- Özel Ders Yükü: Bir öğrencinin ders başına aylık özel ders maliyeti 80 ila 100 dinar arasında değişiyor. Ortalama 3 dersten takviye alan bir öğrenci aile bütçesine her ay ek yük getiriyor.
- Yerli Üretim Çağrısı: İthal kırtasiye ürünlerinin fiyatları tırmandırdığını belirten Riyahi, defter ve gereçlerin yerli üretimle karşılanması halinde maliyetlerin yüzde 30 düşürülebileceğine dikkat çekiyor.
- Fırsat Eşitsizliği: Öğrenci Velileri Derneği Başkanı Rıza ez-Zehruni ise velilerin yıllık özel ders harcamalarının toplamda 3 milyon dinarı bulduğunu kaydederek, “Artık ücretsiz bir eğitimden söz etmek mümkün değil” değerlendirmesinde bulunuyor.
Kalite arayışı özel okullara mecbur bırakıyor
Devlet okullarındaki kalitenin düştüğüne inanan bazı aileler ise bütçelerini zorlayarak özel okullara yöneliyor. Üç çocuğunu orta gelirli bir mahalledeki özel okula gönderen veli Hakim bin Salih, okul ücreti ve diğer harcamalarla birlikte yıllık masrafın 10 bin dinara (yaklaşık 3 bin dolar) ulaştığını ifade ediyor.
Bu durum, eğitimde başarının ve kaliteli eğitime erişimin giderek ailenin gelir düzeyine bağımlı hale geldiği yönündeki tartışmaları alevlendiriyor.
Hükümetten 67 milyon dinarlık sosyal yardım paketi
Artan hayat pahalılığı karşısında Başbakan Sare ez-Zafarani ez-Zenzari başkanlığında toplanan bakanlar kurulu, dar gelirli aileleri desteklemek amacıyla bir dizi tedbiri yürürlüğe koydu. Hükümet, sosyal yardım programları kapsamında dar gelirli ailelere nakdi ve ayni yardımların yanı sıra hak sahiplerine ücretsiz ulaşım imkanı sağlamak üzere 67 milyon dinarlık (yaklaşık 23 milyon dolar) ek kaynak tahsis etti.
Yetkililerin sübvansiyonlu defter ve kitap tedarikine yönelik adımlarına karşın veliler, doğrudan ve dolaylı giderlerin Tunus’taki “ücretsiz eğitim” ilkesini sadece kağıt üzerinde bıraktığını belirtiyor.
