Suriye’de eski banknotların değiştirilmesi için tanınan resmi süre sona erdi. 31 Temmuz itibarıyla eski para birimleri yasal ödeme gücünü tamamen kaybederken, süreç artık serbest piyasa ve döviz bürolarından çıkarak Şam’daki Suriye Merkez Bankası üzerinden yürütülecek katı bir aşamaya evrildi. Bu yeni dönemde vatandaşların ellerindeki eski paraları değiştirebilmesi için en az 100 banknota sahip olması, kimlik beyanında bulunması ve sıkı bir denetimden geçerek tutarın yeni Suriye lirası cinsinden bir banka hesabına aktarılmasını beklemek zorunda kalması öngörülüyor.
İki Para Biriminin Birlikte Kullanılmasına Son Verildi
1 Ocak 2026’da yeni Suriye lirasının tedavüle girmesiyle başlayan süreçte, merkez bankası hedeflenen nakit kütlesinin yaklaşık %80’ini temmuz ayı itibarıyla değiştirdiğini açıklamıştı. Kısa tutulan ve peş peşe uzatılan sürelerin ardındaki temel amacın yalnızca idari bir kolaylık olmadığı, aksine piyasadaki likiditeyi yeniden haritalandırmak, kayıt dışı ve evlerde istiflenen paraları ekonomik sisteme dahil etmek olduğu belirtiliyor.
Ekonomistler, piyasada iki farklı para biriminin aynı anda dolaşmasının fiyat manipülasyonlarına, yukarı yönlü yuvarlamalara ve operasyonel maliyetlere yol açtığını vurguluyor. Kısa süreli geçiş penceresi, bu karmaşayı sonlandırmanın yanı sıra halkı evlerinde tuttuğu nakdi bankalara getirmeye zorlayan caydırıcı bir araç olarak tasarlandı.
Likidite ve Kayıt Dışı Para ile Mücadele Tartışmaları
Süreçle ilgili değerlendirmelerde bulunan uzmanlar, uygulamanın nakit kütlesini ölçmede başarılı olduğunu ancak bu paranın bankacılık sistemi içinde kalmasını sağlamakta aynı ölçüde etkili olamadığını ifade ediyor. Vatandaşların önemli bir kısmının parayı yeni banknotlarla değiştirip tekrar evlerine götürmesi, fonların bankalardan uzak kalmasına neden oldu.
Şam merkezli yeni ve sıkı denetim aşamasının, kaynağı belirsiz fonları tespit etmek için bir “filtre” görevi görebileceği belirtilse de, uzmanlar bunun tek başına kara parayla mücadelede yeterli olmayacağı uyarısında bulunuyor. Çoğu büyük servetin zaten döviz, altın veya gayrimenkul biçiminde tutulduğuna dikkat çekiliyor.
Enflasyon ve Fiyatlandırma Üzerindeki Etkiler
Para birimi değişimi veya sıfır atılması, tek başına satın alma gücünü artırmıyor ya da enflasyonu düşürmüyor. Ancak uzmanlar, geçiş sürecinde esnafın fiyatları yukarı yönlü yuvarlamasından kaynaklanan “davranışsal enflasyon” riskine dikkat çekiyor. Suriye’deki enflasyonun temel belirleyicileri ise para biriminin şeklinden ziyade döviz kuru dalgalanmaları, enerji maliyetleri ve ithalata bağımlılık olarak öne çıkmaya devam ediyor.
