Cezayir’in bağımsızlık mücadelesinde silahlı direniş kadar etkili olan kültürel ve dini uyanışın mimarı Abdülhamid bin Badis, 1889 yılında Konstantin şehrinde doğdu. Fransız sömürge yönetiminin Cezayir kimliğini yok etmeye çalıştığı bir dönemde; eğitim, basın ve teşkilatlanma yoluyla halkın öz değerlerine dönmesini sağlayan Bin Badis, modern Cezayir tarihinin en önemli şahsiyetlerinden biri olarak kabul ediliyor.
İlimle örülen bir hayat
Eğitimine Konstantin’de başlayan Bin Badis, 13 yaşında Kur’an-ı Kerim’i hıfzetti. Daha sonra Tunus’taki ünlü Zeytune Üniversitesi’ne giderek devrin büyük alimlerinden dersler aldı. 1913 yılında gerçekleştirdiği Hicaz seyahati sırasında Muhammed Reşid Rıza gibi ıslahatçı düşünürlerle tanıştı. Medine’de kalması yönündeki teklifleri reddederek, “Cezayir’in dini ve dili için hizmet etmesi gerektiği” inancıyla vatanına geri döndü.
Müslüman Alimler Birliği ve ıslahat hareketleri
Bin Badis, 5 Mayıs 1931’de Cezayir Müslüman Alimler Birliği’ni kurdu. “İslam dinimiz, Arapça dilimiz, Cezayir vatanımızdır” sloganıyla hareket eden bu birlik, Fransız asimilasyonuna karşı en büyük kaleyi oluşturdu. Ülke genelinde 170’den fazla şubesi açılan birlik; okullar, camiler ve kültürel merkezler aracılığıyla halkı sömürgeci fikirlerden arındırmayı amaçladı.
Eğitimdeki başarısını basın hayatına da taşıyan Bin Badis; El-Müntekid, Eş-Şihab ve El-Besair gibi dergi ve gazeteler çıkararak ıslahatçı fikirlerini geniş kitlelere ulaştırdı. Kadınların eğitimine özel bir önem vererek, toplumun temel taşının eğitimli bireyler olduğunu savundu.
Siyasi duruş ve mirası
Siyasi alanda da aktif bir rol üstlenen Bin Badis, Cezayir’in Fransa ile birleşmesi fikrine şiddetle karşı çıktı ve 1936’da düzenlenen İslam Kongresi’nde bu yöndeki planları boşa çıkardı. Fransız yönetiminin tüm baskı ve vaaz yasaklarına rağmen geri adım atmayan Bin Badis, 16 Nisan 1940’ta, 51 yaşında hayata gözlerini yumdu. Cezayirliler, her yıl onun vefat ettiği 16 Nisan gününü “İlim Günü” (Yevm el-İlm) olarak kutlayarak, onun başlattığı aydınlanma mücadelesini onurlandırıyor.
