Mali, 2020 yılındaki darbeden bu yana en derin güvenlik ve siyasi krizlerinden birini yaşıyor. 25 Nisan 2025’te Savunma Bakanı General Sadio Camara’nın hayatını kaybettiği saldırılar, cunta yönetiminin kalbi sayılan Kati askeri üssünü sarsarken, ülkenin yönetimindeki “beşli general” grubunun en önemli sütunlarından birini yıktı. Devlet Başkanı Assimi Goita hayatta kalsa da, yaşanan zayiat Bamako yönetiminin ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Yönetimin kilit isimleri ve güç dengeleri
Mali’nin kaderini elinde tutan cunta yönetiminde Camara’nın ölümü sonrası Assimi Goita en güçlü figür olmayı sürdürüyor. Goita, Rusya ile askeri ittifakı (Wagner/Afrika Kolu) derinleştirirken; İstihbarat Başkanı Modibo Kone Türkiye ile insansız hava araçları (Bayraktar) üzerinden kurulan stratejik bağın mimarı olarak öne çıkıyor. Meclis Başkanı Malick Diaw ise geçiş sürecini yasal kılıfına uydurarak Goita’nın yetkilerini pekiştiren isim olarak biliniyor.
Muhalif saflarda üç farklı proje
Bamako yönetimine karşı savaşan gruplar, ortak düşmana karşı birleşmiş görünseler de ideolojik olarak derin ayrılıklar yaşıyor:
- İyad Ag Gali (JNIM): El Kaide bağlantılı ittifakın lideri olan Gali, bölgede İslami bir yönetim kurmayı hedefliyor. Kendi aşireti olan İfogaslar üzerinden güçlü bir yerel desteğe sahip olan Gali, askeri tecrübesiyle kuzeydeki en büyük tehditlerden biri.
- Amadou Koufa (Macina Katibesi): Fulani etnik kökenine dayanan bu yapı, “motosikletli ordu” olarak bilinen mobil birlikleriyle Bamako’yu kuşatma stratejisi izliyor. Koufa, ordunun ve paralı askerlerin köylere yönelik operasyonlarını bir intikam savaşına dönüştürmüş durumda.
- Bilal Ag Şerif (CSP-DPA): Azavad’ın bağımsızlığı veya geniş çaplı özerkliği için savaşan laik-milliyetçi kanadın temsilcisi. 2024 sonunda diğer gruplarla birleşerek kurulan Azavad Kurtuluş Ulusal Cephesi, stratejik Kidal şehrini kontrol altında tutuyor.
Bölgesel ve uluslararası çıkmaz
Mali’nin komşuları Cezayir ve Moritanya ile ilişkileri, cuntanın sert politikaları nedeniyle gerilmiş durumda. Fransa ile köprüleri tamamen atan Bamako yönetimi, ayakta kalmak için Rusya, Çin ve Türkiye gibi aktörlerle olan bağlarına güveniyor. Ancak kuzeydeki silahlı grupların “çıkar evliliği” yaparak eş zamanlı saldırılar düzenlemesi ve ordunun Kidal gibi merkezlerdeki kontrolünü yitirmesi, Mali’nin toprak bütünlüğünün ciddi bir risk altında olduğunu gösteriyor. Ülke, bir yanda generallerin bekası diğer yanda ise etnik ve dini temelli ayrılıkçı projelerin çatıştığı bir yangın yerine dönüşmüş durumda.
