İsrail ordusunun 3 Eylül 2026’da operasyonel kontrol sağladığını duyurduğu Ali et-Tahir Tepesi, Güney Lübnan’daki çatışmaların seyrini ve bölgedeki jeopolitik dengeleri belirleyen kritik bir kırılma noktasına dönüştü. Tel Aviv yönetimi, tepenin düşmesiyle kuzey yerleşimlerine yönelik tehdidin bertaraf edildiğini ve Hizbullah’a ait yüzlerce yer altı yapısının imha edildiğini öne sürse de, sahadaki gelişmeler çatışmanın sona ermediğini, aksine çok boyutlu yeni bir evreye evrildiğini gösteriyor.
Deniz seviyesinden yaklaşık 600 metre yükseklikte yer alan ve Litani Nehri’nin kuzeyinde Nebatiye kentine hakim bir noktada bulunan Ali et-Tahir; Şakif Kalesi, Debşe ve Ras et-Tahra silsilesiyle birleşerek Güney Lübnan coğrafyasında askeri açıdan kilit bir kavşak oluşturuyor.
Hizbullah için neden stratejik bir merkez?
Hizbullah’ın Lübnan genelindeki üç ana toplumsal ve askeri dayanak noktası bulunuyor: Güneydeki Cebel Amil, doğudaki Bekaa Vadisi ve Beyrut’un güney banliyöleri (Dahiye). Litani Nehri’nin güneyi ile kıyı şeridi İsrail’in ateş ve deniz gücüne daha açıkken, Ali et-Tahir Tepesi Hizbullah için çok yönlü bir stratejik tampon görevi görüyor:
- Cebel Amil yerleşimlerine hakimiyet: Tepe; Nebatiye kenti, Kefr Tibnit, Marcayun ve Hasbaya gibi stratejik nüfus merkezlerinin doğrudan gözlemlenmesini ve korunmasını sağlıyor.
- Güney-Bekaa lojistik köprüsü: Güney ile Bekaa Vadisi arasındaki geçiş yollarını kontrol ederek personel ve mühimmat hareketliliğini güvence altına alıyor.
- Dağlık derinliğin kapısı: İklim et-Tuffah ve Cebel er-Reyhan dağ silsilesine açılan doğal bir savunma kalkanı niteliği taşıyor.
İsrail’in askeri anlatısı ve tünel kuşağı
İsrail ordusu, Güney Lübnan sınırında 10 kilometre derinliğe varan ve “Sarı Hat” olarak adlandırılan işgal şeridini tahkim ettikten sonra namlularını Ali et-Tahir’e çevirdi. Haziran 2026’da 36. Tümen birliklerinin başlattığı operasyonlarda Golani, İgoz ve zırhlı tugaylar ağır kayıplar verdi; 52. Tabur Komutanı ve tank mürettebatı bölgedeki çatışmalarda hayatını kaybetti.
İsrail askeri liderliği tepeye yönelik ilgisini kamuoyu nezdinde sürekli canlı tuttu:
- 20 yıllık yer altı kalesi iddiası: Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ve Askeri İstihbarat (Aman) Direktörü Shlomi Binder, tepenin Hizbullah ve İranlı mühendisler tarafından 20 yılda inşa edilen geniş bir komuta, kontrol ve füze fırlatma tünel ağına ev sahipliği yaptığını savundu.
- Siyasi zafer ihtiyacı: Başbakan Binyamin Netanyahu yönetiminin, iç siyasette ve yaklaşan seçimler öncesinde kuzey sakinlerine somut bir askeri kazanım sunma arzusu, tepenin sembolik değerini yapay biçimde tırmandırdı.
Tepe neden Lübnan ordusuna devredilmedi?
Çatışmalar tırmanırken gündeme gelen “tepenin çatışmasız şekilde Lübnan ordusuna devredilmesi” formülü Hizbullah tarafından kesin bir dille reddedildi:
- Kuzeyde silahsızlanma baskısına ret: Hizbullah, Litani’nin kuzeyinde askeri baskı altında silah bırakmayı veya mevzi teslim etmeyi ilkesel bir taviz ve teslimiyet olarak değerlendirdi.
- Güvenlik garantisinin bulunmaması: Örgüt, geçmiş tecrübelere dayanarak Lübnan ordusunun İsrail ilerleyişini durduramayacağını ve İsrail’in sahte gerekçelerle bölgeyi yeniden işgal edeceğini savundu.
- Emsal teşkil etme endişesi: Ali et-Tahir’in devredilmesinin Cebel er-Reyhan ve İklim et-Tuffah gibi daha derin mevzilerin de kademeli olarak tasfiyesine yol açacağı öngörüldü. Hizbullah Siyasi Büro üyesi Mahmud Komati de örgütün silah teslim etmeme iradesini koruduğunu vurguladı.
Washington, Tahran ve ateşkes açmazı
Tepe üzerindeki mücadele, doğrudan küresel ve bölgesel aktörlerin hesaplarıyla iç içe geçmiş durumda. ABD ara seçimleri öncesinde bölgesel bir enerji krizinden ve geniş çaplı bölgesel savaştan kaçınmak isteyen Washington yönetimi sükunet ararken; Beyrut Büyükelçisi Michel Issa, diplomatik çözümlerin Hizbullah’ın silahsızlandırılmasından geçtiğini belirtti.
İran ise doğrudan çatışmaya girmeden caydırıcılık dengesini korumaya çalışırken, tepenin düşüşü karşısında sınırlı bir diplomatik söylemle yetindi. Ali et-Tahir’de operasyonel kontrolün sağlanması savaşın bittiği anlamına gelmiyor; aksine İsrail’in Litani’nin kuzeyinde nerede duracağı ve Lübnan’ın geleceğinin nasıl şekilleneceğine dair yeni bir askeri ve siyasi pazarlık safhasını başlatıyor.
