İşgal altındaki Batı Şeria’da yaşayan Filistinliler, İsrail ordusunun gökyüzündeki yoğun gözetleme faaliyetleri nedeniyle mahremiyet alanlarının tamamen yok edildiğini belirtiyor. Cenin’in doğusundaki El-Mutalle köyü başta olmak üzere pek çok yerleşim yerinde alçak irtifada uçurulan askeri insansız hava araçları (İHA/dron); tarla işlerinden aile buluşmalarına, kadınlara özel kına gecelerinden evlerin yatak odalarına kadar günlük hayatın en mahrem detaylarını kayıt altına alıyor. Bölge sakinleri, pencerelerini dahi açamaz hale geldiklerini aktarıyor.
Sivillere yasak, yerleşimcilere serbest
İsrail güvenlik mekanizması bir yandan Filistinlilere ait profesyonel veya hobi amaçlı kameralı sivil dronları “güvenlik tehdidi” sayarak el koyarken, diğer yandan yerleşimcilere askeri amaçlı dronlar dağıtıyor. Son dönemde Batı Şeria genelinde fotoğraf stüdyolarına ve gazetecilerin evlerine düzenlenen baskınlarda onlarca sivil cihaza el konulduğu bildirildi.
Ramazan ayında evi basılarak iki gün gözaltında tutulan ve profesyonel hava çekim ekipmanına el konulan Filistinli foto muhabiri Abdülkerim el-Alemi, mesleki aracının suç aletine dönüştürülmesine tepki gösterdi. On yıldır bölgenin doğal güzelliklerini, reklam projelerini ve mimari yapılarını havadan görüntüleyen el-Alemi, uygulanan yasaklar nedeniyle gelir kapısının tamamen kapandığını vurguladı.
Casusluk ve saldırı aracı olarak kullanılıyor
El-Mutalle Köy Meclisi Başkanı Nasır el-Bezvr, askeri dronların yalnızca bir takip aracı değil, doğrudan taciz ve baskı mekanizmasına dönüştüğünü ifade etti. Köydeki sosyal etkinliklerin üzerinden ayrılmayan insansız araçların, düzenlenecek askeri baskınlar ve yerleşimci saldırıları için ön keşif görevi yürüttüğünü belirten el-Bezvr, yerel bir fırıncının ekmek pişirdiği mağaraya dronla yangın bombası atıldığı vakaları örnek gösterdi.
Köy halkı, gece saatlerinde kapı önünde otururken veya bahçede çalışırken dahi başlarının hemen üzerinde gezinen dronların yarattığı psikolojik baskı sebebiyle çocukların sokakta oynayamaz hale geldiğini dile getiriyor.
Uluslararası hukuka göre mahremiyet ihlali
Hukuk uzmanları, İsrail güçlerinin sivil alanları ve konutların içini gözetlemesinin uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğuna dikkat çekiyor. Konuyu değerlendiren uluslararası hukuk uzmanı İsam Abidin, Cenevre Sözleşmeleri uyarınca sivil ve barışçıl amaçlarla çekim yapan gazeteci ve fotoğrafçıların koruma altında olduğunu hatırlattı.
Abidin, askeri gerekçe olmaksızın evlerin içinin gözetlenmesinin ve kadınların rızası dışında görüntülenmesinin doğrudan mahremiyet hakkı ihlali sayıldığını belirtti. Dronların sivillere yönelik patlayıcılarla donatılmasının ise uluslararası ceza hukuku kapsamında savaş suçu teşkil edeceğini vurguladı. Son aylarda Batı Şeria genelinde 40’tan fazla sivil medya çalışanının dron bulundurma gerekçesiyle gözaltına alındığı bildiriliyor.
