İsrail parlamentosunun kendini feshetmesi ve 27 Ekim’de erken seçime gidilmesinin kesinleşmesiyle birlikte siyasi tansiyon zirveye ulaştı. Muhalefet lideri Yair Lapid, Başbakan Binyamin Netanyahu’yu koltuğundan etmek için tüm muhalif partilere “ortak cephe” çağrısında bulundu.
“Netanyahu değil, aşırılıkçılar yönetiyor”
Sosyal medya hesabından sert bir çıkış yapan Lapid, Netanyahu’yu kendi kabinesindeki aşırı sağcı figürlerin “esiri olmakla” suçladı. Lapid, “Netanyahu, Itamar Ben-Gvir gibi isimleri kontrol edebileceğini sandı; ancak sonuçta kontrolü kaybeden kendisi oldu. Şu an uygulanan politikalar, Netanyahu’nun vizyonu değil, aşırılıkçıların dayattığı politikalardır” ifadelerini kullandı.
Seçimlerin kilit noktası: Harediler
İsrail siyasetinin kalbinde yer alan Haredi (Ultra-Ortodoks) Yahudiler, Netanyahu’nun koalisyonunun en güçlü ve en tartışmalı bileşeni konumunda. İki taraf arasındaki “çıkar ortaklığı” şu şekilde işliyor:
-
Haredilerin Talepleri: Harediler, dini eğitim gören gençlerin askerlikten muaf tutulmasını ve bu okullara devlet desteğinin sürmesini istiyor. Özellikle askerlikten muafiyet, Haredi toplumu ile seküler toplum arasındaki en büyük gerilim noktası.
-
Netanyahu’nun Talepleri: Netanyahu ise bu desteğin karşılığında, yargı üzerindeki denetimi azaltacak ve medya üzerindeki hükümet kontrolünü artıracak tartışmalı yasaları geçirmek için Haredi partilerin parlamentodaki oylarına güveniyor.
Yargı ve Askerlik krizi
İsrail Yüksek Mahkemesi’nin Haziran 2024’te verdiği “Harediler de askerlik yapmalı” kararı, Netanyahu’nun elindeki en büyük kozlardan birini zayıflattı. Haredi partiler, bu kararı aşmak için yeni yasal düzenlemeler talep ederken, Netanyahu’nun bu taleplere boyun eğmesi muhalefetin “demokrasiyi yok etme” suçlamalarını körüklüyor.
İsrail nüfusunun yaklaşık %13’ünü oluşturan Haredilerin statüsü, sadece bir iç politika meselesi değil, ülkenin “devlet kimliği” ve “eşit vatandaşlık” ilkeleri açısından da büyük bir sınav niteliği taşıyor.
Seçime giderken tablo
Seçimlere giderken muhalefet, farklı görüşlerine rağmen tek bir ortak hedefte birleşmiş durumda: Netanyahu’yu ve müttefiklerini iktidardan uzaklaştırmak. Ancak analistler, muhalefetin ideolojik dağınıklığının, Netanyahu’nun siyasi kurnazlığı ve Haredi blokunun kemikleşmiş desteği karşısında nasıl bir sonuç vereceğinin belirsiz olduğunu belirtiyor.
