Yemen’de hükümet güçleri ile Ensarullah (Husiler) arasında son günlerde alevlenen çatışmalar, yerel mevzi kazanımlarının ötesine geçerek doğrudan Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı’nın kontrolünü hedefleyen stratejik bir savaşa dönüştü. El-Cevf, Hacce, El-Beyda ve özellikle Taiz-Hudeyde kıyı hattında yoğunlaşan kara çatışmaları ve hava bombardımanları, iki günde 300’ü aşkın can kaybına ve yüzlerce ailenin göç etmesine yol açtı.
Söz konusu tırmanış; Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer krizinin derinleştiği, ABD ve İsrail ile İran arasındaki bölgesel gerilimin tırmandığı bir atmosferde, küresel enerji ve ticaret hatları üzerinde çifte deniz şoku yaratıyor.
1. Çatışmalar Batı Kıyısı ve Muha hattında neden yoğunlaştı?
Askeri uzman Dr. Ali ez-Zeheb’e göre Husilerin Taiz ve Hudeyde kıyılarındaki taarruzları üç ana hedefe dayanıyor:
- Muha Limanı’nı devre dışı bırakmak: İHA’lar, füzeler ve patlayıcı yüklü teknelerle kritik liman tesislerini ve enerji santrallerini felç etmek.
- El-Kedha yolunu kesmek: Muha’ya açılan tek kara ikmal koridorunu kapatarak Babülmendep Boğazı’na doğru güney yönlü ilerleyişin önünü açmak.
- Taiz kentinin denizle bağını koparmak: Şehir merkezi ile kıyı arasındaki lojistik hatları keserek hükümet birliklerini kuşatmak ve güney Kızıldeniz’de tam ateş kontrolü kurmak.
2. Taraflar askeri gerilimi nasıl gerekçelendiriyor?
Çatışmanın tarafları sahadaki hamlelerini taban tabana zıt argümanlarla savunuyor:
- Yemen hükümeti: Cumhurbaşkanlığı Danışmanı Nasr Taha Mustafa, Husilerin Taiz’deki saldırılarını “İran üzerindeki baskıyı hafifletmek amacıyla Kızıldeniz’de açılan yapay bir cephe” olarak tanımlıyor ve hedefin isyanı tamamen sonlandırmak olduğunu vurguluyor.
- Husiler: Sana Valiliği Temsilcisi Humeyd Asım ise çatışmaların Sana Havalimanı’na düzenlenen saldırılara ve 2016’dan bu yana süren ablukaya meşru bir savunma refleksi olduğunu, hedeflerinin yayılmacılık değil “işgal altındaki Yemen topraklarını kurtarmak” olduğunu öne sürüyor.
3. Amaç Babülmendep Boğazı’nı doğrudan ele geçirmek mi?
Deniz güvenliği uzmanı Tümgeneral Muhammed Abdülvahid, Husilerin boğazı fiilen işgal etmesinin lojistik ve askeri olarak çok maliyetli olduğunu belirtiyor.
Bunun yerine asimetrik harp taktikleri tercih ediliyor:
- İHA’lar, seyir füzeleri ve deniz mayınları kullanılarak kalıcı bir güvensizlik ortamı yaratılıyor.
- Ticari gemilerin sigorta ve navlun maliyetleri tırmandırılarak uluslararası toplum üzerinde baskı kuruluyor.
- Fiziksel bir işgale gerek kalmaksızın deniz trafiği kontrol altında tutuluyor.
4. Hürmüz ve Babülmendep arasında nasıl bir koordinasyon var?
Yemen’deki kıyı çatışmalarının zamanlaması, Hürmüz Boğazı’nda İran ile Batı arasında tırmanan krizle eşzamanlı ilerliyor.
Uzmanlar bu durumu “çifte deniz boğumu” (double chokepoint shock) stratejisi olarak okuyor:
- İran’ın doğrudan denetlediği Hürmüz ile yerel müttefiki Husilerin etkilediği Babülmendep Boğazı senkronize bir baskı yayına dönüştürülüyor.
- Dar deniz geçitlerini aynı anda tehdit etmek, küresel petrol taşımacılığını kilitleyerek Washington ve müttefiklerine karşı stratejik koz sağlıyor.
5. Sahada hangi senaryolar masada?
Askeri uzmanlar sahadaki güç dengesine bağlı olarak 4 temel senaryonun öne çıktığını vurguluyor:
- Mevcut kazanımların tahkimi: Hükümet birliklerinin Hays bölgesindeki kontrolünü koruyarak yıpratma savaşına girmemek adına güneye doğru aşırı ilerlememesi.
- Kapsamlı hükümet taarruzu: Ordunun El-Cerrahi ve güney Hudeyde hattına yayılıp Husileri kıyı şeridinden tamamen uzaklaştırması.
- Açık İHA ve pusu savaşı: Savunma hatlarının çökmesi halinde çatışmanın geniş kıyı alanlarında vur-kaç ve insansız hava araçları savaşına evrilmesi.
- Geniş çaplı Husi karşı taarruzu: Husilerin ikmal yollarını vurarak Hays’ı geri alması ve Muha ile Taiz’i yoğun füze ateşine tutması.
