ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile sağlanan ateşkese dair ucu açık tutumu ve deniz ablukasını sürdürme kararı, ülkeyi ciddi bir anayasal krizin eşiğine getirdi. 1973 tarihli “Savaş Yetkileri Yasası” uyarınca, bir başkanın Kongre onayı olmaksızın yurt dışındaki askeri operasyonları sürdürebilmesi için tanınan 60 günlük süre, önümüzdeki cuma günü (1 Mayıs) doluyor. Bu tarih itibarıyla Trump, ya Kongre’den yetki alacak ya da birlikleri geri çekmek zorunda kalacak.
Kongre’de derin bölünme
Kongre’nin her iki kanadında da savaşa karşı sesler yükselirken, Trump’ın ihtiyaç duyduğu onay kararının çıkması oldukça zor görünüyor. Demokratlar, her hafta milyarlarca dolara mal olan bu savaşa sert bir şekilde karşı çıkarken; bazı Cumhuriyetçiler de operasyonun ucu açık bir bataklığa dönüşmesinden endişeli. Senatör John Curtis, 60 günlük yasal sürenin aşılmasına Kongre onayı olmadan destek vermeyeceğini belirterek anayasal hassasiyete vurgu yaptı.
Trump yasayı baypas edebilir mi?
Analistler, Trump’ın yasal engelleri aşmak için bazı “arka kapı” yöntemlerine başvurabileceğini değerlendiriyor. Geçmişte birçok ABD başkanı, Kongre’yi devre dışı bırakmak için şu yöntemleri kullanmıştı:
- Askeri Güç Kullanma Yetkisi (AUMF): 2001 ve 2002 yıllarında çıkarılan bu yetkiler, terörle mücadele kapsamında başkanlara geniş hareket alanı tanıyor.
- Anayasal Argümanlar: Bazı başkanlar, yasada yer alan “operasyon durdurma” zorunluluğunun başkanın ordu üzerindeki başkomutanlık yetkisiyle çeliştiğini ve anayasaya aykırı olduğunu iddia ederek Kongre’yi görmezden gelmişti.
Seçim ve prestij baskısı
Trump için bu savaş, sadece askeri bir mesele değil; aynı zamanda yaklaşan seçimler öncesi bir siyasi ayakta kalma mücadelesi. Kamuoyu araştırmaları Amerikan halkının savaşa olan desteğinin tarihi düşük seviyelerde olduğunu gösterse de Trump’ın geri adım atmasının “yenilgiyi kabul etmek” anlamına geleceği belirtiliyor. Tarihçi Salar Mohandesi, Trump’ın bir “kumarbaz” gibi hareket ettiğini ve prestijini korumak adına nihai bir zafer kazanana kadar gerilimi tırmandırabileceğini öngörüyor.
1 Mayıs tarihi, Washington’da sadece İran politikasını değil, aynı zamanda Amerikan demokrasisindeki kuvvetler ayrılığı ilkesinin ne kadar güçlü olduğunu da test edecek.
