Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, İsrail ordusunun 18 Ağustos’ta İdlib kırsalındaki Ebu ez-Zuhur Askeri Hava Üssü’ne düzenlediği hava saldırısının ardından Tel Aviv ile yürütülen doğrudan ve dolaylı temasların kesildiğini açıkladı. Şam yönetiminin önceliğinin Suriye topraklarına yönelik saldırıların tamamen durdurulması ve güven artırıcı adımların atılması olduğunu belirten Şeybani, İsrail’in askeri güç kullanarak güvenlik sağlama politikasının hiçbir sonuç vermediğini vurguladı.
Reuters’a mülakat veren Suriyeli Bakan, iki taraf arasında bir güvenlik anlaşmasına varılması amacıyla müzakerelerin yakın zamanda yeniden başlamasını beklediklerini aktardı. Şeybani, Şam’ın İsrail’in güvenlik kaygılarını gözetmeye açık olduğunu ancak karşılığında Suriye’nin egemenliğine ve sınır güvenliğine eksiksiz saygı gösterilmesi gerektiğini belirtti.
Güvenlik anlaşmasının taslak maddeleri ve çekilme şartı
Şeybani, saldırı öncesindeki süreçte tarafların kapsamlı bir güvenlik mutabakatının çoğu maddesinde uzlaşıya vardığını ifade etti.
Müzakere masasında ele alınan temel başlıklar şunlardır:
-
Saldırmazlık ve İçişlerine Karışmama: Tarafların birbirlerinin egemenlik haklarına saygı duyması ve sınır hattında askeri tırmanıştan kaçınması.
-
Sınır Güvenliği Düzenlemeleri: Sınır hattı boyunca karşılıklı güvenlik mekanizmalarının ve tampon hatların güncellenmesi.
-
Toprakların Tahliyesi: Esed rejiminin Aralık 2024’teki çöküşünün ardından İsrail güçlerinin kontrol altına aldığı Suriye topraklarından tamamen çekilmesi.
ABD’nin arabuluculuk çabaları ve çatışmayı önleme mekanizması
Washington yönetiminin, İsrail ve Suriye arasında istikrarı sağlayacak bir mutabakata varılması için diplomatik baskısını sürdürdüğü bildirildi. ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın koordinasyonunda; Türkiye, İsrail ve Suriye askeri unsurlarının sahada karşı karşıya gelmesini engellemek adına üçlü bir “çatışmasızlık ve ayrıştırma mekanizması” kurulması için çalışmalar yürütülüyor.
Şam diplomasiden yana: ‘Ateşle müzakere’ stratejisi tepki çekiyor
Siyasi analistler, yeniden inşa sürecindeki Suriye’nin savaştan kaçınarak diplomasiye öncelik verdiğini, ancak İsrail’in baskı kurmak amacıyla “ateşle müzakere” yöntemine başvurduğunu kaydediyor.
Ebu ez-Zuhur saldırısına gerekçe olarak Türkiye’nin bölgeye konuşlanacağı iddialarını öne süren İsrail Başbakanlığı’na karşılık, Ankara iddiaların tamamen asılsız olduğunu ve İsrail’in egemenlik ihlallerini meşrulaştırmak için güvenlik bahaneleri ürettiğini duyurmuştu. Şam yönetimi, olası bir güvenlik anlaşmasının 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması’nın güncellenmesi şeklinde olabileceğini, ancak kalıcı barış için Golan Tepeleri dahil olmak üzere işgal altındaki toprakların geleceğinin masaya yatırılmasının şart olduğunu belirtiyor.
