Suriye’de geçiş dönemi adaleti kapsamında yürütülen yargılamalarda tarihi bir karara imza atıldı. Şam 4. Ağır Ceza Mahkemesi; devrik rejim döneminde Doğu Guta ve çevresinde sivillere yönelik cinayet, işkence, infaz ve yağma eylemleri gerçekleştiren silahlı milis gruplarına liderlik ettiği sabit görülen devrik lider Beşşar Esed’in kuzeni Vasim Esed’i idama mahkum etti.
Duruşma; Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Heyeti temsilcileri, savcılık makamı, savunma heyeti ile ulusal ve uluslararası insan hakları örgütlerinin huzurunda tamamlandı.
4. Tümen koordinasyonu, sahadaki cinayetler ve kimlik tespiti
Mahkeme heyeti, sanık Vasim Esed’in 2011 yılından itibaren Mahir Esed komutasındaki 4. Tümen subaylarıyla koordineli olarak iki ayrı silahlı milis grubu kurduğunu, silah, mühimmat, gıda ve lojistik finansmanını bizzat sağladığını kesin delillerle ortaya koydu.
Özellikle Doğu Guta’nın Meliha beldesinde yoğunlaşan bu yapıların, bombardımanların ardından yerleşim yerlerini yağmaladığı, sivilleri kaçırarak gayriresmi merkezlerde ağır işkencelere maruz bıraktığı ve infaz edilen kurbanların cenazelerini bahçelere gömdüğü belgelendi.
Mahkeme Başkanı Fahreddin el-Uryan, duruşmada dinlenen koruma altındaki bir tanığın beyanlarına dikkat çekerek, infaz edilecek kişilerin dini kimliklerine göre ayrıştırıldığını ve saldırıların mezhepsel/kimlik temelli cinayetler niteliği taşıdığını vurguladı.
Uluslararası ceza hukuku ilkeleri ve nihai hüküm
Mahkeme Başkanı el-Uryan, kasten adam öldürme, vahşice işkence ve uzuv kaybına yol açan fiillerin “savaş suçu” ve “insanlığa karşı suç” unsurlarını eksiksiz oluşturduğunu, bu suçların zamanaşımı, af veya dokunulmazlık kapsamına girmeyeceğini belirtti.
Ceza Kanunu’nun 204. maddesi gereğince cezaların içtima ettirilerek en ağır ceza olan idam cezasının uygulanmasına hükmedildi.
Uyuşturucu kaçakçılığı suçlamasından beraat
Mahkeme, sanığın uyuşturucu (kaptagon) kaçakçılığı suçlamasından doğrudan maddi delil yetersizliği sebebiyle beraatine karar verdi. Şüphelilerle yan yana çekilen fotoğrafların tek başına mahkumiyete yetmeyeceği, ancak yeni somut delillerin ortaya çıkması halinde savcılığın dosyayı yeniden açabileceği ifade edildi.
Mal varlığına el koyma, tanık koruma ve kayıplar dosyası
Mahkeme kararıyla birlikte sanığın taşınır ve taşınmaz tüm mal varlığı üzerindeki ihtiyati tedbir icrai hacze dönüştürüldü. Mağdurların tazminatlarının ödenmesinin ardından kalan mal varlığının devlet hazinesine devredilmesine karar verildi.
Ayrıca mahkeme;
-
Yargılama sürecinde ifade veren tanıkların korunması tedbirlerinin gizli dosyalar altında devam ettirilmesini,
-
Meliha beldesindeki bahçelerde toplu mezar ve cenaze arama çalışmalarının hızlandırılması amacıyla dava dosyasının resmi bir örneğinin Ulusal Kayıplar Heyeti’ne sevk edilmesini karara bağladı.
Vasim Esed kimdir?
1980 yılında Lazkiye’nin Kardaha kasabasında doğan Vasim Bedi Esed, devrik rejim lideri Beşşar Esed’in amcasının oğludur.
Suriye iç savaşı boyunca kurduğu gayriresmi milis güçleri ve 4. Tümen ile geliştirdiği ortak operasyonlarla tanınan Esed; sivillere yönelik baskılar, gasp, şantaj ve bölgesel kaptagon ticaret ağlarındaki kritik rolüyle gündeme geldi. Vasim Esed, 21 Haziran 2025 tarihinde Suriye-Lübnan sınırında yakalanarak adalete teslim edilmişti.
