Sudan’da devam eden çatışmalar, ulaştırma sektöründe yaklaşık 2,7 milyar dolarlık devasa bir kayba yol açarken, ülkenin deniz limanları bu krizde “başrol” oyuncusu olarak öne çıktı. Savaşın etkisiyle havayolu ulaşımının sık sık durma noktasına gelmesi, limanları sadece birer ticaret kapısı olmaktan çıkarıp Sudanlılar için dünyaya açılan tek güvenli şerit haline getirdi.
Osman Dikne Limanı’nda yolcu patlaması
Ülkenin dış ticaretinin yaklaşık %14’ünü göğüsleyen Osman Dikne Limanı (Suakin), savaş döneminde stratejik bir dönüşüm yaşadı. Havayolu uçuşlarının durmasıyla dış dünyaya açılan ana kapı haline gelen limanda yolcu trafiği rekor kırdı. 2022 yılında 100 bin olan yolcu sayısı, savaşın en şiddetli döneminde 310 bine kadar yükseldi.
Limanın bir diğer kritik başarısı ise canlı hayvan ihracatında görüldü. Savaş öncesinde yıllık 1,2 milyon baş olan hayvan ihracatı, lojistik rotaların limana kaymasıyla 2023 yılında yaklaşık 5 milyon başa ulaştı. Liman yönetimi, bu yoğunluğun altyapı üzerinde büyük bir baskı oluşturduğunu ancak Sudan’ın bölgesel bağlarını korumak için kesintisiz hizmet verdiklerini belirtti.
Port Sudan: Potansiyel büyük, verimlilik düşük
Sudan deniz ticaretinin omurgasını oluşturan Port Sudan Limanı ise yıllık 1,3 milyon konteyner kapasitesine sahip olmasına rağmen ciddi yapısal sorunlarla boğuşuyor. Uzmanlar, limanın depolama kısıtlılığı ve eski teknoloji kullanımı nedeniyle fiili kapasitesinin ancak %20’siyle çalışabildiğine dikkat çekiyor. Etiyopya, Çad ve Güney Sudan gibi denize kıyısı olmayan komşu ülkeler için de hayati önem taşıyan liman, bölgesel rekabette geri kalma riskiyle karşı karşıya.
Güvenlik riskleri maliyetleri artırıyor
Savaş, Sudan limanlarına yönelik küresel güveni de sarstı. Kızıldeniz’in “riskli bölge” olarak sınıflandırılması, gemi sigorta maliyetlerini (primlerini) tırmandırırken, pek çok uluslararası nakliye şirketi Sudan rotasını durdurma kararı aldı. Bu durum, gümrükleme işlemlerinden nakliye operasyonlarına kadar tüm süreci daha pahalı ve karmaşık hale getirdi.
Krizden fırsata: Uluslararası iş birlikleri
Tüm olumsuzluklara rağmen Sudan Liman İdaresi, 2026 bütçesiyle birlikte rıhtımların rehabilitasyonu ve vinçlerin bakımı için yeni bir seferberlik başlattı. Mart ayında Mersin Limanı ile imzalanan mutabakat zaptı gibi uluslararası iş birlikleri, Sudan limanlarını bölgesel bir lojistik merkezine dönüştürme umudunu canlı tutuyor. Savaşın yıktığı Sudan ekonomisi için limanlar, sadece birer hizmet birimi değil, ülkenin yeniden inşası için en stratejik varlıklar olarak görülüyor.
