İran ve ABD arasında Pakistan’ın arabuluculuğunda gerçekleştirilen son tur görüşmelerin perde arkası netleşmeye başladı. İslamabad’da düzenlenen ve tarafların üst düzey isimlerini bir araya getiren müzakereler, diplomatik bir atılımla sonuçlanmasa da kurulan temasların düzeyi ve kapsamı dikkat çekti.
Akşam yemeğinde diplomatik yakınlaşma
Görüşmelerin en dikkat çekici anlarından biri, her iki tarafın üst düzey temsilcilerinin katıldığı akşam yemeği oldu. ABD Başkan Yardımcısı Cey Di Vans, Orta Doğu Özel Temsilcisi Stiv Vitkof ve Carid Kuşner‘den oluşan Amerikan heyeti; İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile aynı masada buluştu. Oldukça samimi bir atmosferde geçtiği belirtilen yemekte, gayriresmi diyalogların kurulduğu ve bu durumun başlangıçta bir anlaşma umudu yarattığı ifade edildi.
Uzlaşmazlığın temel nedeni: “Zafer” psikolojisi
Müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının arkasında yatan temel nedenin, tarafların masadaki pozisyonları olduğu belirtiliyor. Görüşmelere katılan kaynaklara göre İran heyeti, bölgedeki nüfuzunu ve Hürmüz Boğazı üzerindeki stratejik kontrolünü öne sürerek müzakereleri “kazanan taraf” edasıyla yürüttü. Tahran yönetiminin, ABD’den çok daha büyük tavizler beklediği ve esneklik göstermediği vurgulandı.
Washington kanadı ise son elli yılın en üst düzey temasını gerçekleştirerek Başkan Yardımcısı düzeyinde temsil edilmesini ve yaptırımların hafifletilmesini içeren ekonomik paketi başlı başına büyük bir adım olarak nitelendirdi. Ancak İran tarafının bu hamleleri yeterli görmemesi, görüşmelerin tıkanmasına yol açtı.
Pakistan’ın arabuluculuk rolü sürüyor
Resmi bir anlaşma sağlanamamış olsa da Pakistan yönetimi diplomatik kanalları açık tutmak için yoğun çaba sarf ediyor. Pakistan Ordu Komutanı Müşir Asım Münir’in, hem Cey Di Vans hem de İranlı yetkililer ve Devrim Muhafızları temsilcileriyle doğrudan ve gizli bir iletişim kanalı yürüttüğü bildirildi.
Washington’un Masadaki Teklifi: ABD heyeti İslamabad’dan ayrılmadan önce, İran tarafının değerlendirmesi için hazır bir teklif taslağı bıraktı. Bu durum, Beyaz Saray’ın kapıyı tamamen kapatmadığını gösteriyor.
Hedef: Ateşkesin uzatılması
İslamabad yönetimi, önümüzdeki günlerde ikinci bir görüşme turu organize etmeyi ya da en azından süresi dolmak üzere olan ateşkesi uzatmayı hedefliyor. ABD Başkanı Donald Tramp’ın Hürmüz Boğazı konusundaki sert adımları gerilimi tırmandırsa da Pakistan, bölgesel bir çatışmayı önlemek adına arabuluculuk faaliyetlerini sürdürmekte kararlı görünüyor.
