İsrail hükümetinin işgal altındaki Doğu Kudüs ile Ma’ale Adumim yerleşimi arasında yer alan stratejik “E1” bölgesinde 1.234 konutluk yeni bir yasa dışı yerleşim projesi için ihale açması, Londra ile Tel Aviv arasında sert bir diplomatik kriz patlak vermesine yol açtı. İki ülke dışişleri bakanları arasındaki karşılıklı açıklamalar gerilimi tırmandırırken, İngiltere hükümeti İsrail’in yerleşim politikalarına karşı kapsamlı bir tedbir ve yaptırım paketi hazırlığında olduğunu duyurdu.
Doğu Kudüs’ü Batı Şeria’dan koparmayı ve Batı Şeria’nın kuzeyi ile güneyi arasındaki coğrafi bütünlüğü bölmeyi amaçlayan E1 projesi, iki devletli çözüm olasılığını fiilen ortadan kaldıracağı gerekçesiyle uluslararası toplumun en çok tepki gösterdiği yerleşim planları arasında yer alıyor.
Miliband: “Filistin’i kalbinden bölme girişimini kabul etmeyeceğiz”
İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, İsrail yönetimine ihaleyi derhal geri çekme ve E1 bölgesindeki tüm inşaat faaliyetlerini durdurma çağrısında bulundu. Miliband, projenin iki devletli çözümü ve uygulanabilir bir Filistin devleti ihtimalini dinamitlediğini belirterek şu adımları attı:
-
Doğrudan uyarı: İsrailli mevkidaşı Gideon Sa’ar ile görüşerek ihalenin ve yerleşim genişlemesinin derhal durdurulmasını talep etti.
-
Maslahatgüzar çağrıldı: İngiltere Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in Londra Maslahatgüzarını bakanlığa çağırarak resmi protesto notasını iletti.
-
Yaptırım hazırlığı: Londra’nın uluslararası hukukun açık ihlali olarak gördüğü bu adıma karşı kapsamlı bir karşı tedbir paketi hazırladığı ve kararların parlamentonun açılacağı eylül ayında netleşeceği bildirildi.
Kudüs’teki İngiltere Başkonsolosluğu da Bakan Miliband’ın “İngiltere eli kolu bağlı oturup iki devletli çözümün yok edilmesini izlemeyecektir” açıklamasını yayımladı.
İsrail’den Balfour ve “sömürge” savunması
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar ise İngiltere’nin eleştirilerini “kibirli ve taraflı” olarak nitelendirdi. Sa’ar, Yahudilerin söz konusu topraklarda yaşama hakkının İngilizlerin Londra’da yaşama hakkından farksız olduğunu öne sürerek Balfour Deklarasyonu’na atıfta bulundu.
İngiltere’yi denizaşırı toprakları üzerinden eleştiren Sa’ar, Londra’nın tek taraflı tutumunun Birleşik Krallık’taki Yahudi toplumuna yönelik antisemitizmi körüklediğini iddia etti ve İsrail’in bu politikalara karşı sessiz kalmayacağını ifade etti.
Londra’da şirketleri kapsayan geniş yaptırım çağrısı
İngiltere iç siyasetinde de hükümetin İsrail’e karşı somut adımlar atması yönündeki baskılar artıyor:
-
Milletvekillerinden ortak ses: İşçi Partisi Milletvekili ve Dışişleri Bakan Yardımcısı Stephen Doughty ihaleyi “kasıtlı ve yıkıcı bir hamle” olarak nitelendirirken, Milletvekili Ibtisam Mohamed ise yerleşim faaliyetlerinden kâr sağlayan veya lojistik destek sunan İngiliz banka ve şirketlerine de yaptırım uygulanmasını talep etti.
-
Tüm kabineye yaptırım talebi: İnsan hakları savunucuları, yerleşim politikalarını yöneten İsrail hükümetinin tamamının doğrudan yaptırım listesine alınması gerektiğini savunuyor.
İsrailli analistler, Netanyahu hükümetinin Batı Şeria’yı fiilen bölmeyi hedefleyen E1 adımıyla uluslararası topluma meydan okuduğuna dikkat çekerken, Batılı müttefiklerle Tel Aviv arasındaki diplomatik mesafenin giderek derinleştiğini vurguluyor.
