ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı savaşın ardından fiilen deniz trafiğine kapatılan Hürmüz Boğazı’nda dikkat çeken bir hareketlilik yaşandı. İran’ın yalnızca önceden koordine edilmiş “dost” ülkelerin gemilerine izin vereceğini açıklamasının ardından, perşembe günü üç dev gemi Umman kıyılarına yakın bir rotadan boğazı geçmeyi başardı.
Sinyallerini “Umman gemisi” olarak değiştirdiler
Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin beşte birinin rotası olan boğazdan geçen gemilerin, takip sistemlerinde kendilerini “Umman gemisi” olarak tanıtması dikkat çekti. Deniz trafiği veri sağlayıcılarına göre, bu gemiler arasında Fransız taşımacılık devi CMA CGM grubuna ait bir konteyner gemisi de bulunuyordu. Savaşın başından bu yana Avrupalı büyük bir şirkete ait geminin boğazdan yaptığı bu ilk geçişin, İran Devrim Muhafızları ile yapılan özel bir anlaşma sayesinde gerçekleştiği tahmin ediliyor. Bölgedeki kısıtlı deniz trafiği, denizcilik dergisi Lloyd’s List’in “Tahran’ın gişesi” olarak adlandırdığı Larak Adası yakınlarındaki özel bir rota üzerinden sağlanıyor.
Japon gemileri bölgede mahsur kaldı
Denizcilik veri analiz şirketi Kpler’e göre, perşembe sabahı boğazdan “Habrut” ve “Dalkut” adlı iki büyük ham petrol tankeri ile boş bir LNG tankeri geçti. Japon denizcilik şirketi Mitsui OSK’nin ortak mülkiyetindeki “Sohar” adlı LNG tankeri ise, savaşın başladığı günden bu yana boğazı geçen ilk LNG gemisi olarak kayıtlara geçti. Geçiş yapan gemilerin doğrudan Umman kıyılarını takip ettiği ve şu anda başkent Maskat’ın batısında demirlediği bildirildi. Öte yandan Japonya Gemi Sahipleri Birliği verilerine göre, Japonya bağlantılı 44 ticari gemi Körfez sularında hâlen mahsur kalmış durumda.
Deniz trafiğinde yüzde 94 oranında çöküş
İran’ın kısıtlamaları öncesi günde yaklaşık 20 milyon varil petrolün geçtiği boğazda, 1 Mart’tan bu yana yalnızca 240 ticari gemi geçiş yapabildi. Kpler verileri, savaş öncesi döneme kıyasla deniz trafiğinde yüzde 94’lük devasa bir düşüş yaşandığını ortaya koyuyor. Çoğunluğu doğu yönüne ilerleyen ve aralarında 151 petrol ile gaz tankerinin bulunduğu bu kısıtlı filo geçişi, küresel tedarik zinciri krizini çözmeye yetmiyor. Dünya genelinde enerji piyasaları sarsılmaya, artan navlun ve sigorta maliyetleri ise enflasyonu yukarı çekmeye devam ediyor. Hükümetler ise alevlenen bu ekonomik krizin vatandaşlar üzerindeki yıkıcı etkilerini hafifletmek için acil önlem arayışında.
