Suriye’nin başkenti Şam’ın batı kırsalında yer alan Darye kenti halkı, Ağustos 2012’de devrik Beşar Esad rejimine bağlı güçler ve milisler tarafından gerçekleştirilen “Büyük Katliam”ın 14. yıl dönümünde kurbanları andı. Barışçıl gösterilerin sembolü haline gelen kentte yaşanan olaylar, Suriye devriminin en kanlı ve sarsıcı sayfalarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.
Kuşatma, ağır bombardıman ve kara harekatı
Tanıkların ifadelerine göre, 25 Ağustos 2012’de doruk noktasına ulaşan askeri harekat yaklaşık beş gün önce elektrik ve iletişimin tamamen kesilmesiyle başladı. Kenti yoğun topçu ateşine tutan rejim güçleri, ardından çok yönlü bir kara operasyonuyla mahalleleri birbirinden ve çevre bölgelerden izole etti.
Sivil yerleşimleri doğrudan hedef alan saldırılarda cadde ve sokaklar çatışma alanına dönerken, evlerin bodrum katları sığınaklara ve toplu mezarlara dönüştü. Darye sakinleri, katliam sırasında aralarında kadın ve çocukların da bulunduğu 700’den fazla sivilin hayatını kaybettiğini ve en az 200 kişinin ise zorla kaybedilerek izine bir daha ulaşılamadığını belgeledi.
Sahra hastaneleri ve tanıkların anlatımları
O dönem kentteki sahra hastanesinde gönüllü hemşirelik yapan Amine el-Abbar, yaşanan dehşeti şu sözlerle aktardı:
“İki daireden ibaret sahra hastanesine girdiğimde karşılaştığım manzarayı tarif edemem. Girişte başından ağır yaralı genç bir adam yatıyordu, çığlıklar ve ağlamalar birbirine karışmıştı. Yaralılar koridorlarda, yerde tedavi ediliyordu. Rejim güçlerinin yaklaşması üzerine tahliye kararı verildiğinde, sağlık çalışanları yaralıları geride bırakmamak için direndi.”
El-Abbar, bombardıman altında gece karanlığında sokak aralarından geçerek yaralılara ilkel ekipmanlarla ilk yardım ulaştırmaya çalıştıklarını, ailesiyle birlikte zeytinlikler üzerinden kenti güçlükle terk edebildiğini dile getirdi.
Yargısız infazlar ve toplu mezarlar
Rejim güçlerinin Darye’ye girmesinin ardından ev baskınları, yağma ve doğrudan saha infazları gerçekleştirildi. Görgü tanıkları; evinde küçük bir muhalif bayrak bulunduğu gerekçesiyle yeni evli bir gencin bodruma indirilerek kurşuna dizildiğini, annelerin yalvarmalarına rağmen onlarca sivilin alıkonulup infaz edildiğini ifade etti.
Darye Ulusal Hastanesi çalışanlarından Hatice Hedle, kentin geri çekilen birliklerin ardından harabeye döndüğünü, gönüllülerin günlerce sokaklardan, bodrum katlarından ve evlerin banyolarından cenaze toplayarak toplu mezarlara defnettiğini anlattı. Katliamın üzerinden geçen 14 yıla rağmen adaletin peşini bırakmayacaklarını belirten kent sakinleri, sivillerin ölümünden sorumlu tüm faillerin yargı önünde hesap vermesi çağrısını yineledi.
