Amerika Birleşik Devletleri genelinde yaşayan yerli halklar, 5 Mayıs haftasını “Kayıp ve Öldürülen Yerli Halklar Farkındalık Haftası” ilan ederek ülke çapında geniş çaplı protestolar başlattı. Büyük şehirlerden kabile merkezlerine kadar yüzlerce noktada düzenlenen yürüyüşlerde, katılımcıların giydiği kırmızı renk, şiddet kurbanı olan yerli halkların sembolü haline geldi. Eylemciler, federal hükümetin güvenlik konusundaki ihmallerini eleştirerek; verilerin iyileştirilmesini ve kolluk kuvvetlerinin yerli topluluklara yönelik müdahale kapasitesinin artırılmasını talep ediyor.
Şiddet oranları ürkütücü boyutta
Adalet Bakanlığı verilerine göre, yerli Amerikalılar ve Alaska yerlileri, genel nüfusa oranla şiddet suçlarına maruz kalma riskinde iki kat daha fazla tehlike altında bulunuyor. Özellikle yerli kadınların cinayete kurban gitme oranı, diğer etnik gruplara kıyasla dramatik şekilde yüksek seyrediyor. 2025 yılı sonu itibarıyla FBI kayıtlarında 1500 yerli Amerikalı’ya dair “kayıp” dosyası bulunsa da, uzmanlar yargı yetkisi karmaşası ve yanlış ırk sınıflandırmaları nedeniyle gerçek rakamların çok daha yüksek olduğunu vurguluyor.
Politik kısırdöngü ve uygulama sorunları
Yerli halkların haklarını savunan aktivistler, Donald Trump döneminde 2020’de imzalanan “Savanna Yasası” ve “Görünmezler Yasası”nın uygulanmasında büyük aksaklıklar yaşandığını belirtiyor. Joe Biden yönetimi döneminde hazırlanan iyileştirme tavsiyelerinin ise, yeni dönemde federal kurumların web sitelerinden kaldırılması tepkilere yol açtı. Federal hükümetin yerli arazilerine ek FBI ajanları gönderme stratejisi ise kabile liderleri tarafından eleştiriliyor; liderler bu kaynağın dışarıdan atanan ajanlar yerine yerel kabile polis teşkilatlarına aktarılmasının daha kalıcı bir çözüm olacağını savunuyor.
“Çalınmış topraklarda çalınmış hayatlar”
Hafta boyunca Colorado’dan Minnesota’ya, Oklahoma’dan New Mexico’ya kadar düzenlenen anma törenlerinde duygu dolu anlar yaşandı. Göstericiler, kayıp yakınlarının fotoğraflarıyla yürüterek federal bir ulusal strateji eksikliğinin yükünü ailelerin omuzladığını haykırdı. Birçok eylemci, ağızlarına çizdikleri kırmızı el figürleriyle, sesleri duyulmayan ve sessizliğe mahkûm edilen yerli kurbanların dramını simgeledi. Yerli halklar, federal hükümetin yasal sorumluluklarını yerine getirmesini beklerken, her yıl artan dosya sayısıyla mücadele etmeye çalışıyor.
