Suriye’nin başkenti Şam’da düzenlenen Uluslararası Şam Fuarı, yıllardır yakınlarından haber alamayan kayıp aileleri için sarsıcı bir yüzleşmeye sahne oldu. İçişleri Bakanlığı tarafından devrik Beşar Esad rejiminin hapishane hafızasını belgelemek amacıyla açılan “Duvarlar Konuştuğunda” adlı stantta sergilenen gerçek bir hücre kapısı, fuarı ziyaret eden genç bir kadının hayatının en acı anına dönüştü.
Stanttaki demir kapıları incelerken 2014 yılından bu yana kayıp olan erkek kardeşi Enes’in demire kazınmış adını fark eden Lama Awad, görevlilere gözyaşları içinde “Kapıyı alabilir miyim? O, kardeşimin hayattayken bıraktığı son iz” diye sordu. Genç kadının bu çaresiz isteği, sosyal medyada geniş yankı uyandırırken Suriye genelinde on binlerce kayıp ailesinin ortak acısını bir kez daha gündeme taşıdı.
“Duvarlar Konuştuğunda”: İşkence aletleri hafıza merkezinde
Fuar kapsamında açılan özel bölümde, devrik rejim döneminde kullanılan zindan kapıları, asma kilitler, işkence aletleri ve tutuklulara ait giysiler gibi çok sayıda somut nesne sergileniyor. Ziyaretçilerin birçoğunun demir kapılara kazınmış isimler arasında kayıp yakınlarına dair bir işaret aradığı belirtilirken; insan hakları savunucuları, sergilenen materyallerin sıradan birer demir parçası değil, işkenceye maruz kalan binlerce insanın sessiz tanığı olduğunu vurguluyor.
Sosyal medyada büyük yankı bulan olaya ilişkin insan hakları aktivistleri şu değerlendirmelerde bulundu:
“Cellatların yok etmeye çalıştığı izler bugün gün yüzüne çıkıyor. Bir aileyi evladının son hatırasını bir zindan kapısında aramaya mecbur bırakan vahşet, demir parmaklıklara kazınmış o isimlerle tarihe not düşülüyor. O kapı artık sadece bir sergi nesnesi değil, sorumlulardan hesap sorulmasını talep eden açık bir tanıktır.”
2014 yılından bu yana haber alınamıyordu
Yerel kaynaklar ve Salhiye Bölgesi Koordinasyonu tarafından paylaşılan bilgilere göre, adını demir kapıya kazıyan Enes’in ailesinin tek erkek çocuğu olduğu öğrenildi. Enes’in, 2014 yılındaki Ramazan Bayramı’nın ilk gününde rejim güçlerine bağlı unsurlar tarafından alıkonulduğu ve o tarihten bu yana zorla kaybedilenler listesinde yer aldığı kaydedildi.
On binlerce ailenin kayıp bekleyişi sürüyor
Suriye’de rejimin çöküşünün ardından açılan arşivler ve ortaya çıkan zindan kalıntıları, zorla kaybedilen ve akıbeti meçhul olan on binlerce sivilin dosyasını canlı tutuyor:
- Sessiz Tanıklıklar: Hücre duvarlarına tırnak veya sivri metallerle kazınan isim ve tarihler, yakınlarını arayan aileler için son bir kanıt niteliği taşıyor.
- Adalet Çağrısı: İnsan hakları kuruluşları, sergilenen bu tür materyallerin adli birer delil olarak korunması ve geçmişte işlenen suçların uluslararası mahkemelerde belgelenmesi gerektiğini ifade ediyor.
Zindan kapısına sarılarak kardeşinin adını öpen Lama’nın görüntüsü, Suriye halkının yıllardır kabuk bağlamayan kayıp yarasının simgesi haline geldi.
