Filistin Ulusal Arazi Savunma ve Yerleşim Karşıtı Büro tarafından yayımlanan kapsamlı bir rapor, İsrail hükümetinin Batı Şeria ve Kudüs üzerindeki kontrolünü pekiştirmek için izlediği stratejik yöntemi gözler önüne serdi. Rapora göre Tel Aviv yönetimi, “tarihi miras”, “arkeolojik kazılar” ve “turizm projeleri” gibi başlıkları, genişleyen işgal politikalarını meşrulaştırmak ve bölgenin demografik yapısını değiştirmek için bir paravan olarak kullanıyor.
Arkeoloji ve turizm: İşgalin yeni yüzü
İsrail’in son dönemdeki hamleleri, sadece fiziki yerleşim birimleri inşa etmekle sınırlı kalmıyor; bölgenin kültürel ve tarihi kimliğini de yeniden tanımlamayı hedefliyor. Rapor, bu sürecin bir parçası olarak “tarihi miras” alanlarının, bölgedeki Filistin varlığını silmek ve İsrail anlatısını yerleştirmek amacıyla kullanıldığını vurguluyor.
Bu stratejinin en somut örneklerinden biri, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun geçtiğimiz hafta Kudüs’ün kuzeyindeki eski havaalanı arazisinde temelini attığı “Atarot Miras Merkezi” oldu. İsrail hükümeti, bölgeyi “birleşik Kudüs” vizyonunun bir parçası haline getirmek için bu tarihi alanı bir kültürel ve ideolojik merkeze dönüştürmeyi hedefliyor. Filistinli yetkililer ise bu hamleyi, bölgenin Arap ve Filistin kimliğini silme girişimi olarak nitelendiriyor.
“Yahuda ve Samiriye” uygulamaları
İsrail’in arkeolojik alanlar üzerindeki tasarrufu, hukuki bir boyuta da taşınıyor. İsrail Parlamentosu (Knesset) tarafından ön onaydan geçirilen ve doğrudan Miras Bakanlığı’na bağlanması planlanan “Yahuda ve Samiriye Arkeoloji Otoritesi” tasarısı, Batı Şeria’daki tüm arkeolojik kazılar ve tarihi alanlar üzerinde merkezi bir kontrol mekanizması kurmayı hedefliyor.
Bu durum, bölgedeki arkeolojik alanların “İsrail mirası” olarak yeniden sınıflandırılmasına ve bu alanların çevresindeki arazilerin yerleşim projeleri için “hukuki gerekçelerle” kamulaştırılmasına yol açma riski taşıyor. Benzer şekilde, El Halil’de 140’tan fazla arkeolojik sit alanının İsrail Sivil İdaresi tarafından “İsrail sit alanı” olarak yeniden sınıflandırılması, bölgedeki Filistinli mülkiyet haklarını doğrudan tehdit ediyor.
Genişleyen yerleşim ağı ve istatistikler
İsrail’in sadece kültürel değil, doğrudan yerleşim odaklı çalışmaları da “turizm” başlığı altında destekleniyor. Kuzey Batı Şeria’daki tarihi Sebastia kasabasının bir kısmının “Ulusal Samiriye Parkı”na dönüştürülmesi planı, UNESCO ve İSESCO listelerindeki tarihi mirasın Filistinlilerden koparılması anlamına geliyor. Ayrıca, hükümetin yerleşim yerlerindeki turistik otellerin inşası için ayırdığı milyonlarca şekellik bütçe, bölgeyi turizm üzerinden işgale daha bağımlı kılmayı amaçlıyor.
“Peace Now” (Barış Şimdi) ve “Kerem Navot” örgütlerinin hazırladığı ortak raporda yer alan veriler, bu stratejik hamlelerin geldiği boyutu özetliyor:
-
Yeni Yerleşimler: Son yıllarda 185 yeni yasa dışı karakol kuruldu.
-
Yasallaştırma: 102 yerleşim birimi “resmi” statü kazandı.
-
İnşaat: 40 binden fazla yeni yerleşim konutu onaylandı.
-
Arazi Gaspı: 1,1 milyon dönümden fazla arazi üzerinde fiili kontrol sağlandı.
Uluslararası hukuk ve Birleşmiş Milletler kararları çerçevesinde yasa dışı kabul edilen bu faaliyetler, İsrail’in Batı Şeria’daki yerleşim stratejisini kültürel ve turistik bir kılıfa büründürerek, “tarihi bağ” iddiasıyla ilhakı kademeli olarak tamamlamaya çalıştığını gösteriyor.
