Birleşmiş Milletler (BM) Suriye’deki Kayıplar Bağımsız Kurumu Başkanı Carla Quintana, kurumun geçtiğimiz yıl 75 binden fazla belgeyi inceleyerek Suriye’deki kayıp kişilerin akıbetini belirleme yönündeki çalışmalarda önemli bir aşama kaydettiğini duyurdu.
BM Haber Merkezi’ne açıklamalarda bulunan Quintana, elde edilen verilerin ailelere kademeli olarak yanıt sunulmasına imkan tanıdığını ve kaybolma vakalarındaki sistematik örüntülerin daha iyi anlaşılmasını sağladığını ifade etti.
Soruşturmalar çok yönlü yürütülüyor
Haziran 2023’te BM Genel Kurulu kararıyla kurulan bağımsız kurum, Suriye’deki kayıpların akıbetini araştırırken birden fazla kulvarda soruşturma yürütüyor:
-
Devrik Esed Rejimi Dönemi: Rejimin gözaltı merkezlerindeki zorla kaybetme vakaları ve çocukların alıkonulma süreçleri.
-
Silahlı Örgütler: DEAŞ gibi terör örgütleri ve diğer silahlı gruplar tarafından kaçırılan kişiler.
-
Diğer Kategoriler: Kayıp göçmenler ve halihazırda yaşanan güncel kaybolma vakaları.
Quintana, güvenlik merkezlerindeki gözaltı koşullarında kaybolan çocukların durumuna özel bir önem verildiğini ve ailelerin aşamalı olarak bilgilendirildiğini belirtti.
Suriye’deki kayıp sayısı 300 bine ulaşabilir
Esed rejiminin devrilmesinden önce kayıp sayısının 130 bin civarında tahmin edildiğini belirten Quintana, Suriye Ulusal Kayıplar Heyeti verilerine göre bu sayının 130 bin ile 300 bin arasında olduğunun değerlendirildiğini bildirdi. Quintana, neredeyse her Suriyeli ailenin bir yakınını kaybettiğini veya tanıdığı bir kayıp vakası bulunduğunu vurguladı.
Kayıpların aranmasında “siyasi irade, bilgi, güven ve metodoloji” olmak üzere dört temel unsurun şart olduğunu ifade eden BM yetkilisi; Mayıs 2025’te kurulan Suriye Ulusal Kayıplar Heyeti ile ortak projeler yürütüldüğünü açıkladı. Bu kapsamda yüzlerce toplu mezarın haritalandırıldığı, adli tıp ve kimlik tespiti süreçlerini hızlandıracak veri paylaşım mekanizmalarının geliştirildiği bildirildi.
Şam’da kalıcı ofis talebi ve Guterres’in Saydnaya ziyareti
BM Kurumu’nun Şam’da kalıcı bir temsilcilik açmak üzere Suriye hükümetine başvuruda bulunduğunu ve onay beklendiğini kaydeden Quintana, BM Genel Sekreteri António Guterres’in geçtiğimiz günlerde gerçekleştirdiği Şam ziyaretinin bu sürece ivme kazandırmasını umduklarını ifade etti.
Guterres, Suriye temasları sırasında devrik rejimin en ağır hak ihlallerine sahne olan Saydnaya Askeri Hapishanesi’ni ziyaret etmişti. Guterres, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, 35 kişinin 5-6 kişilik gıdayla hayatta kalmaya çalıştığı hücrelerdeki insani dramı “baskı ve zulmün korkunç boyutu” olarak tanımlamıştı.
Quintana ayrıca, onlarca yıldır adalet, hakikat ve kayıpların bulunması için mücadele eden Suriyeli kadınların bu süreçteki öncü rolüne ve direncine saygı duyduklarını vurguladı.
