Avrupa Birliği (AB), Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında karşılıklı olarak tırmanan askeri gerilimin, bölgede savaşı sona erdirmeye yönelik diplomatik çabaları baltaladığı uyarısında bulundu. Brüksel, Tahran yönetiminin son askeri hamlelerinin kırılgan uzlaşı zeminini zedelediğini vurguladı.
Diplomatik kanallarda “kriz” sinyali
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Washington ile Tahran arasında yaşanan karşılıklı misilleme saldırılarının, taraflar arasında zaten zorlu yürüyen müzakere sürecini daha da karmaşık hale getirdiğini belirtti. Kallas, İran’ın Bahreyn ve Kuveyt’teki askeri unsurların yanı sıra Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemileri hedef alan saldırılarının “kabul edilemez” olduğunu ifade ederek, bu durumun diplomatik kanallara ağır bir darbe vurduğunu kaydetti.
Hürmüz Boğazı ve küresel enerji arzı tehdit altında
Avrupa Birliği, özellikle Hürmüz Boğazı yakınlarında ticari gemilere yönelik gerçekleştirilen saldırılardan duyduğu derin endişeyi dile getirdi. Boğazın küresel petrol ve doğalgaz taşımacılığındaki kritik rolüne dikkat çeken Yüksek Temsilcisi Kallas, İran’ın daha önceki taahhütleri gereği Hürmüz Boğazı’nı uluslararası deniz trafiğine açık tutması gerektiğini hatırlattı. Yapılan saldırıların bu taahhütlerle çeliştiğini söyleyen Kallas, hem Hürmüz hem de Kızıldeniz’de seyrüsefer serbestisinin engelsiz bir şekilde korunması gerektiğinin altını çizdi.
Körfez ülkeleriyle acil zirve kararı
Bölgesel güvenliği korumak amacıyla AB, diplomatik bir atak başlatmaya hazırlanıyor. Kallas, önümüzdeki pazartesi günü AB dışişleri bakanlarının, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkelerin bakanlarıyla acil bir toplantıda bir araya geleceğini açıkladı. Bu kritik zirvede, ABD-İran arasındaki mutabakatın uygulanabilirliğini destekleme yolları ile Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’deki küresel ticaret yollarının güvenliğini sağlama mekanizmaları masaya yatırılacak.
Sahada karşılıklı misilleme dalgası
Avrupa’dan gelen bu uyarılar, sahada iki güç arasında yaşanan şiddetli askeri çatışmaların hemen ardından geldi. ABD, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere yönelik tacizlere yanıt olarak İran mevzilerine hava saldırıları düzenlemiş; Tahran ise buna misilleme olarak Kuveyt ve Bahreyn’de bulunan ABD askeri üslerini kamikaze insansız hava araçları ve füzelerle vurduğunu duyurmuştu. Yaşanan bu son tırmanış, küresel enerji piyasalarında ve Körfez hattında topyekün bir istikrarsızlık korkusunu derinleştiriyor.
