ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Orta Doğu’daki askeri dengeleri sarsacak yeni bir harekatın ayrıntılarını paylaştı. Yapılan resmi açıklamada, Amerikan birliklerinin İran içerisindeki stratejik askeri noktalara yönelik geniş kapsamlı bir hava operasyonu düzenlediği ve hassas güdümlü mühimmatlar kullanarak 80’den fazla hedefi tam isabetle imha ettiği duyuruldu. Washington yönetimi, bu harekatın Hürmüz Boğazı’ndan geçen uluslararası sivil nakliye gemilerini hedef alan İran saldırılarına doğrudan ve kaçınılmaz bir misilleme olduğunu vurguladı.
Ticaret yollarına saldırı fitili ateşledi
CENTCOM’un sosyal medya platformu X üzerinden yayımladığı harekat raporuna göre, operasyonun birincil hedefi İran’ın bölgesel deniz operasyonlarını felç etmek oldu. Hava saldırılarında İran’a ait hava savunma sistemleri, komuta-kontrol ağları, sahil radar istasyonları ve gemisavar füze bataryaları hedef alınarak devre dışı bırakıldı. Ayrıca, İran Devrim Muhafızları Ordusu’na ait olan ve Hürmüz Boğazı çevresinde sivil deniz trafiğini tehdit etmek amacıyla kullanılan 60’tan fazla küçük sürat teknesinin de limanlarda ve operasyon sahalarında imha edildiği belirtildi.
Açıklamada, operasyonun gerekçesi olarak İran’ın son süreçte üç küresel ticari tankere düzenlediği saldırılar gösterildi. Bu gemilerin; Jeneratör Adaları bayraklı “M/T Al Ruqayat” petrol tankeri, Suudi Arabistan bandıralı “M/T Widian” ve Liberya bayraklı “M/T Cyprus Prosperity” olduğu aktarıldı. Washington, sivil gemileri hedef alan bu hamlelerin uluslararası hukukun, seyrüsefer serbestisinin ve daha da önemlisi iki ülke arasında yürütülen kırılgan mutabakat zaptının ağır bir ihlali olduğunu ilan etti.
Kırılgan ateşkes süreci tamamen çöktü
Yaşanan bu son askeri tırmanış, ABD ile İran arasında bir ay önce küresel diplomasinin yoğun çabalarıyla sağlanan ve bölgedeki büyük çatışma takvimini askıya alan ateşkes anlaşmasını tamamen çökme noktasına getirdi. İki ülke arasındaki gerilim, şubat ayında ABD ve İsrail’in İran genelindeki askeri tesislere düzenlediği eş zamanlı hava taarruzlarıyla fitillenmiş, ardından karşılıklı misillemelerle bölgesel bir savaşa dönüşmüştü.
Tahran’dan sert yanıt: “Savaş gemilerini hedef aldık”
Harekata karşı Tahran cephesinden gecikmeden yanıt geldi. İran Dışişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan resmi deklarasyonda, ABD’nin hava saldırılarıyla iki ülke arasındaki mutabakat zaptını defalarca ve açıkça çiğnediği savunuldu. Washington’a “ciddi ve geri dönülemez sonuçlar” doğuracak bir uyarı notu ilettiklerini belirten bakanlık, ulusal güvenlik ve egemenlik haklarını korumak adına Amerikan hamlelerine karşı “kesin ve sarsıcı” bir yanıt verileceğini taahhüt etti. Öte yandan, İran devlet medyasında yer alan iddialara göre, İran Silahlı Kuvvetleri’nin misilleme olarak Basra Körfezi’ndeki Amerikan savaş gemilerine yönelik balistik füze ve kamikaze insansız hava araçlarıyla (İHA) saldırılar başlattığı öne sürüldü.
Ekonomik savaş: Petrol ambargosu ve piyasalarda panik
Askeri operasyonların yanı sıra krizin küresel piyasaları sarsan bir diğer boyutu ise Washington’ın ekonomik hamlesi oldu. Beyaz Saray, salı günü aldığı kritik bir kararla, daha önce diplomatik tanzimler çerçevesinde İran’a sağlanan ve ülkenin uluslararası pazarlara petrol ihraç etmesine izin veren özel muafiyet ve lisans hakkını resmen iptal etti.
ABD’nin İran petrol vanalarını yeniden kapatma kararının ardından enerji piyasalarında panik dalgası yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı, askeri operasyon haberleri ve ambargonun sıkılaştırılmasıyla birlikte birkaç saat içerisinde %3’ün üzerinde değer kazanarak sert bir yükseliş grafiği çizdi. Enerji uzmanları, dünyanın en kritik petrol geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’ndaki askeri çatışma ortamının sürmesi halinde küresel bir enerji krizinin tetiklenebileceği uyarısında bulunuyor.
