Amerikan New York Times gazetesinde yayımlanan kapsamlı bir analize göre Taliban yönetimi, ABD birliklerinin Afganistan’dan çekilmesinin ve hareketin yeniden iktidara gelmesinin üzerinden geçen 5 yılın ardından Washington ile ilişkilerde yeni bir sayfa açmak istiyor. Taliban Dışişleri Bakanı Emir Han Muttaki, ABD’ye Kabil’deki büyükelçiliğini yeniden açma; lityum, bakır, demir cevheri gibi kritik madenler ile baraj ve yol projelerine yatırım yapma çağrısında bulundu.
“Kapıdan çıkardılar, pencereden davet ediyorlar”
Haberde, uluslararası tecrit çemberini kırmak isteyen Taliban’ın bu girişimle en büyük diplomatik hamlesini gerçekleştirmeyi amaçladığı ifade edildi. Afganistan halkının askeri bir varlığı kesinlikle kabul etmeyeceğini belirten Muttaki, askeri üsler yerine karşılıklı saygı, ticaret ve yatırıma dayalı bir diplomasi zemini önerdiklerini vurguladı.
Taliban’ın özellikle zengin lityum ve nadir toprak elementleri rezervlerini öne sürerek, ticari anlaşmalara öncelik veren Donald Trump yönetimiyle yeni bir diyalog kapısı aralamaya çalıştığı belirtiliyor.
Washington cephesinde derin tereddütler
Washington kulislerinde ise Taliban’ın bu teklifine karşı temkinli ve mesafeli bir tutum hakim. Beyaz Saray’ın ilişki kurma şartı olarak kadın hakları, kız çocuklarının eğitimi, terörle mücadele güvenceleri ve Bagram Hava Üssü ile geride bırakılan askeri teçhizatların durumunu gündemde tuttuğu kaydedildi. Ayrıca Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Taliban lideri Hibetullah Ahundzade hakkında çıkardığı yakalama kararı, resmi tanıma adımlarının önünde en büyük engellerden biri olarak duruyor.
Çin ve Rusya etkisine karşı denge arayışı
Buna karşın bazı Amerikalı diplomat ve analistler, Washington’ın sahadan tamamen çekilmesinin Afganistan’ı Çin ve Rusya’nın nüfuz alanına bıraktığına dikkat çekiyor. Kabil’de diplomatik ve ticari bir varlık göstermenin Orta Asya dengeleri ve kritik maden tedarik zincirleri açısından ABD çıkarlarına hizmet edebileceği savunulsa da, Taliban’ın iç politikasında köklü reformlar yapmadan somut bir ilerleme sağlanmasının zor olduğu değerlendiriliyor.
