Orta Doğu’da değişen siyasi tanzimler, uluslararası arenada da yankı bulmaya devam ediyor. Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW) üye devletleri, perşembe günü gerçekleştirdikleri mühim toplantıda Suriye’nin oy kullanma haklarını iade etme kararı aldı. Esed rejiminin devrilmesinin ardından ülkede meydana gelen “şartlardaki mühim değişimleri” gerekçe gösteren uluslararası topluluk, Şam’ın küresel tanzim mekanizmalarına yeniden entegre edilmesi yönünde mühim bir adım attı.
2021 yılındaki yaptırım zinciri kırıldı
Suriye, iç savaş sürecinde kendi sivil halkına karşı sistematik olarak zehirli gaz kullandığının tescil edilmesinin ardından 2021 yılında OPCW bünyesindeki haklarından tamamen mahrum bırakılmıştı. 1997 tarihli Kimyasal Silahlar Sözleşmesi’nin savaş sahasında her ne surette olursa olsun kimyasal madde kullanımını yasaklayan amir hükümlerini çiğneyen eski rejime karşı bu karar mühim bir siyasi sinyal niteliği taşıyordu.
Örgüt tarafından tanzim edilen resmi deklarasyonda şu ifadelere yer verildi:
“Esed rejiminin devrilmesinin hemen ardından iş başına gelen yeni Suriye otoriteleri, sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini eksiksiz yerine getireceklerini taahhüt etmiş ve o günden bu yana sahada somut adımlar atmışlardır.”
Gizli kimyasal cephanelikler ifşa edildi
Şam yönetimi, kitle imha silahlarının yayılması riskini tamamen ortadan kaldırmak adına uluslararası toplumla tam bir eş güdüm içinde çalışacağını tescilledi. Geçtiğimiz mayıs ayında Reuters’a konuşan Suriyeli mühim bir yetkili, ülkedeki geçiş dönemi liderliğinin, eski Başkan Beşşar Esed’e ait gizli ve klandestin kimyasal silah programının kalıntılarını ortaya çıkardığını itiraf etmişti. Ele geçirilen envanterler arasında, iç savaşta binlerce insanın ölümüne yol açan ölümcül gaz saldırılarında kullanılan ham maddeler ve mühimmatlar bulunuyor.
Sarin ve klor gazı mirası temizleniyor
Birleşmiş Milletler (BM) ve OPCW’nin Özel Soruşturma ve Kimlik Tespit Ekibi tarafından yürütülen derinlemesine soruşturmalar, eski hükümet güçlerinin sarin gazı ve klor içerikli varil bombalarını defaatle kullandığını ortaya koymuştu. Dönemin müttefiki Rusya ile birlikte bu iddiaları kesin bir dille reddeden Esed yönetiminin sahneden çekilmesi, uluslararası denetçilerin de işini kolaylaştırdı. OPCW Yürütme Konseyi, Suriye’nin yeni tanzim sürecindeki ilerlemesini yakından izlemeye devam edeceğini ve devrik rejimden miras kalan tüm kimyasal silahların tamamen imha edilmesi için gerekli izleme faaliyetlerini sürdüreceğini duyurdu.
