Birleşmiş Milletler (BM) Uluslararası Bağımsız Sudan Gerçekleri Araştırma Misyonu, Hızlı Destek Kuvvetleri’ne (HDK) sınır ötesi ağlar aracılığıyla savaşçı, silah, askeri teknoloji ve lojistik destek sağlandığını belgeleyen kapsamlı bir rapor yayımladı. Söz konusu rapor uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırırken; Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) iddiaları reddederek çatışmada taraf olmadığını yineledi, ABD’li üst düzey yetkililer ise Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne Sudan genelini kapsayacak tam bir silah ambargosu uygulanması çağrısında bulundu.
BAE Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, hem Sudan Silahlı Kuvvetleri hem de HDK tarafından gerçekleştirilen uluslararası insancıl hukuk ve insan hakları ihlalleri en sert şekilde kınandı. Açıklamada, çatışmaların patlak verdiği Nisan 2023’ten bu yana savaşan taraflardan hiçbirine silah veya askeri mühimmat temin edilmediği ve ülkenin tarafsızlık ilkesine bağlı kaldığı vurgulandı.
Kolombiya ve BAE merkezli yapılar, Çad ve Libya güzergâhı
BM misyonunun “Sudan’da Çatışmayı Körüklemek: Silahlar, Savaşçılar ve Dış Destek Ağları” başlıklı raporunda, sınır ötesi özel şirketlerin, lojistik aracıların ve paralı asker devşiren şebekelerin faaliyetleri ayrıntılarıyla paylaşıldı.
Raporda öne çıkan kritik bulgular şunlar oldu:
- Kolombiya ve BAE gibi ülkelerden faaliyet gösteren özel yapıların ve lojistik aracıların HDK’ye destek sağladığına dair makul gerekçeler tespit edildi.
- Savaşçıların, askeri eğitimin, silah ve teçhizatın Sudan’a ulaştırılmasında Çad, Güneydoğu Libya ve Somali’nin Bosaso limanı transit geçiş noktası olarak kullanıldı.
- Dış kaynaklı desteğin Zamzam Kampı’ndaki askeri operasyonlarda ve Faşir’in ele geçirilmesi sürecinde soykırım niteliği taşıyan ağır suçların işlenmesinde rol oynadığı kaydedildi.
- Güney Kordofan’daki Kalogi bölgesinde HDK tarafından ve Doğu Darfur’daki Ed-Daein Hastanesi’nde ordu tarafından düzenlenen insansız hava aracı saldırılarının “savaş suçu” teşkil edebileceği belirtildi.
ABD yönetiminden Foreign Policy üzerinden ortak çağrı
Raporun açıklanmasının ardından ABD’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Michael Waltz ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Başdanışmanı Massad Boulos, Foreign Policy dergisinde kaleme aldıkları ortak makalede Sudan için küresel adımların aciliyetine dikkat çekti.
Onu aşkın ülkenin çatışan taraflara farklı çıkarlarla askeri mühimmat, dron, yedek parça ve finansman sağladığını aktaran ABD’li yetkililer, Kolombiya gibi uzak coğrafyalardan dahi paralı asker getirildiğini kaydetti. Waltz ve Boulos, BM’nin 2005 tarihli ve yalnızca Darfur bölgesini kapsayan 1591 sayılı silah ambargosu kararının günümüz koşullarında yetersiz kaldığını; çatışmaların Kordofan ve Mavi Nil gibi eyaletlere yayıldığını ifade ederek ambargonun istisnasız tüm Sudan topraklarına genişletilmesi gerektiğini belirtti.
Dünyanın en ağır insani felaketi
Sudan’da ordu ile HDK arasında Nisan 2023’ten beri süregelen iktidar savaşı, modern dönemin en yıkıcı insani dramlarından birini üretti. Ülkede 33 milyondan fazla insan en temel yaşam ihtiyaçlarından yoksun bulunurken, çoğunluğunu kadın ve çocukların oluşturduğu 19,5 milyon kişi akut açlık tehlikesiyle karşı karşıya.
Şiddet olayları nedeniyle 150 binden fazla insanın yaşamını yitirdiği, 9 milyon kişinin ülke içinde yerinden edildiği ve 4,5 milyon sivilin komşu ülkelere sığındığı belirtiliyor. G7 ülkeleri ve uluslararası aktörlerin silah akışını kesmeye yönelik diplomatik baskıları artarken, sahada süren dış destek mekanizmaları barış çabalarını ve insani yardım koridorlarını tıkamaya devam ediyor.
