İsrail ordusunun Güney Lübnan’a yönelik askeri operasyonlarının geride bıraktığı yıkım; yalnızca yerleşim alanlarını değil, köprüleri, su şebekelerini, tarım arazilerini ve temel altyapıyı da felç etti. Yüz binlerce sivilin evlerine dönmesini engelleyen bu tahribat, bölgenin yeniden imarını ve yaşam koşullarının tesis edilmesini ciddi bir krizle karşı karşıya bırakıyor.
Resmi verilere göre bölgede 85 binden fazla konut hasar görürken, bunlardan yaklaşık 18 bininin tamamen yıkıldığı bildirildi. Tahribatın en yoğun yaşandığı yerler ise Güney ve Nebatiye vilayetleri oldu.
14 milyon tonluk enkaz ve yok olan köyler
Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International), bölgedeki sistematik yıkımın savaş suçu kapsamında soruşturulması gereken kasıtlı bir eylem olduğunu duyurdu. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz ise temmuz ayı sonunda yaptığı açıklamada, bazılarının tarihi yüzlerce yıla dayanan 24 Lübnan köyündeki tüm binaların yıkıldığını doğrulamıştı.
Lübnan Ulusal Bilimsel Araştırma Konseyi ve uydu görüntülerine yansıyan yıkım tablosu şu verileri içeriyor:
-
Enkaz Dağı: Savaşın Lübnan genelinde 10 ila 14 milyon ton arasında devasa bir moloz yığını bıraktığı hesaplanıyor.
-
Haritadan Silinen Kasabalar: Hiyam, Ayta eş-Şaab, Bint Cübeyl ve Marun er-Ras gibi yerleşimlerin büyük oranda enkaz yığınına dönüştüğü görüldü.
-
Köprüler ve Su Şebekesi: 2 bin 500 kilometreden fazla su iletim hattı tahrip olurken, Litani Nehri üzerindeki en az 9 stratejik geçiş dahil toplam 18 köprü yıkıldı veya ağır hasar aldı.
Tarım arazilerine beyaz fosfor ve kimyasal darbesi
Saldırılar Lübnan’ın verimli topraklarına da büyük darbe vurdu. Ülkedeki tarım arazilerinin yaklaşık yüzde 22’si kullanılamaz hale geldi. Sahada uygulanan arazi düzleme, yakma, beyaz fosfor kullanımı ve kimyasal ilaç püskürtme yöntemlerinin bitki örtüsünü, toprağın verimini ve yer altı su kaynaklarını zehirlediği belirtiliyor.
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), yalnızca nisan ayı sonuna kadar binalarda oluşan doğrudan fiziki hasarın 1,4 milyar doları aştığını duyurdu.
“Sarı Hat” engeli: 270 bin sivil evine dönemiyor
Güney Lübnan’daki insani krizi derinleştiren en büyük etkenlerden biri de İsrail’in “Sarı Hat” olarak adlandırdığı ve Lübnan yüzölçümünün yüzde 6’sını kapsayan tampon bölge uygulaması oldu. Bu hat içerisinde kalan 62 köy ve çiftlikte yaşayan yaklaşık 270 bin sivilin evlerine dönüşüne izin verilmiyor.
Lübnan makamlarının açıkladığı resmi bilançoya göre, 2 Mart’tan bu yana devam eden saldırılarda 4 bin 346 kişi hayatını kaybetti, 12 bin 301 kişi yaralandı ve 1 milyonu aşkın sivil yerinden edildi. Bölgenin yeniden toparlanması, sadece molozların kaldırılmasını değil, çöken altyapı ve zehirlenen tarım arazilerinin uzun vadeli rehabilitasyonunu gerektiriyor.
