Washington ile Tahran arasındaki askeri confrontations, geçtiğimiz ay imzalanan mutabakat zaptının çökmesinin ardından tehlikeli bir boyuta evrildi. Sınırlı bir caydırıcılık çerçevesinde yürütülen operasyonlar, tarafların kayıplar vermesi ve hedef alanlarını genişletmesiyle birlikte kontrol edilemeyen bir tırmanış sarmalına dönüştü. Bölgesel istikrarı tehdit eden bu süreç, uzmanlar tarafından “geri dönüşü olmayan bir yol” olarak nitelendiriliyor.
1. Genişleyen hedef bankası ve altyapı saldırıları
ABD ordusunun saldırıları artık sadece askeri üslerle sınırlı kalmayarak İran’ın derinliklerindeki kritik altyapıları da kapsayacak şekilde genişledi. Son dönemde Hürmüzgan bölgesindeki köprüler, demiryolu bağlantıları, radar sistemleri ve enerji hatları hedef alındı. Uzmanlar bu hamlenin, sınırlı bir cezalandırma stratejisinden devletin lojistik ve ekonomik kapasitesini çökertmeye yönelik yeni bir askeri doktrine geçiş anlamına geldiğini belirtiyor.
2. Körfez’deki kritik tesislere yönelik misillemeler
İran Devrim Muhafızları, ABD’nin altyapı saldırılarına yanıt olarak Körfez ülkelerindeki ABD ortaklı tesisleri ve askeri varlıkları hedef aldı. Kuveyt’teki su arıtma ve elektrik istasyonları, Bahreyn ve Ürdün’deki Amerikan askeri tesisleri ile lojistik merkezleri İHA saldırılarının hedefi oldu. Bu durum, çatışmanın coğrafi alanının hızla genişlediğini ve Körfez güvenliğini doğrudan sarstığını gösteriyor.
3. Amerikalı askerlerin yaşamını yitirmesi
Ürdün ve Irak’taki saldırılarda Amerikan askerlerinin hayatını kaybetmesi, Washington yönetiminin sert tepkisine yol açtı. ABD Başkanı Donald Trump, kaybedilen her asker için Tahran’ın katbekat bedel ödeyeceğini vurgularken, Amerikan yönetiminin askeri operasyonları süresiz ve yıkıcı bir şekilde sürdürme kararlılığında olduğu ifade ediliyor.
4. Hürmüz ve Bab el-Mendeb boğazlarının kapatılması
Küresel ticaretin can damarı olan stratejik su yolları da krizin merkezine yerleşti. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ulaşıma kapattığını duyurmasının ardından, Yemen’deki Husiler de Bab el-Mendeb Boğazı’nda abluka uygulayarak deniz ticaretini durma noktasına getirdi. Bu hamleler, küresel enerji arzı ve tedarik zincirleri üzerinde büyük bir baskı oluşturuyor.
5. İsrail’in olası askeri müdahale riski
Bölgedeki gerilimin tırmanmasıyla birlikte Tel Aviv’deki güvenlik bürokrasisi de alarm durumuna geçti. İsrail ordusu, İran’dan gelebilecek olası füze saldırılarına karşı hazırlıklarını en üst seviyeye çıkarırken, ABD politikasındaki olası değişiklikler doğrultusunda İsrail’in de çatışmaya doğrudan ve bağımsız bir askeri müdahalede bulunabileceği sinyalleri veriliyor.
6. İran içindeki ayrışmalar ve arabuluculuk çabaları
Sahadaki bu sert çatışmalara paralel olarak diplomatik hareketlilik de sürüyor. Katar, Mısır ve Pakistan gibi bölgesel arabulucular taraflara 10 günlük geçici ateşkes ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için yeni bir plan sundu. Tahran yönetiminde ise askeri kanat çatışmanın devam etmesini savunurken, siyasi kanadın müzakerelere açık kapı bırakması dikkat çekiyor.
