Küresel enerji ticaretinin en kritik noktası olan Hürmüz Boğazı’nda, haftalar süren askeri gerilimin ardından ilk somut hareketlilik başladı. İran’ın, Lübnan’daki 10 günlük ateşkesle eş zamanlı olarak boğazı açtığını ilan etmesiyle birlikte Cumartesi sabahı sınırlı sayıda tanker geçiş yaptı. Ancak saha verileri, siyasi kararın operasyonel güvenliğe tam olarak yansımadığını gösteriyor.
Sınırlı geçiş ve geri dönen gemiler
Cumartesi sabah saatlerinde 4 adet sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) tankeri ile bazı kimyasal madde taşıyan gemiler boğazdan çıkış yaptı. Bu gelişme, İran’ın kararının sahadaki ilk testi olarak kaydedildi. Buna karşın, Cuma gecesi boğaz çıkışına yönelen yaklaşık 20 konteyner ve kuru yük gemisinin bilinmeyen nedenlerle rotasını geri çevirmesi piyasalardaki güvensizliği tetikledi.
Bloomberg’in verilerine göre, toplam 8,3 milyon varil ham petrol taşıyan 6 adet Yunan ve Hint tankeri, Dubai açıklarından Hürmüz’e doğru hareket etse de Cumartesi sabahı ani bir kararla geri döndü. Gemi sahiplerinin telsiz üzerinden İran Deniz Kuvvetleri’nden hala “geçiş izni alınması gerektiği” yönünde uyarılar aldıkları iddia ediliyor.
Dev şirketlerden “güvence” şartı
Küresel denizcilik devleri, siyasi açıklamaların ötesinde somut güvenlik protokolleri talep ediyor:
- Maersk: Geçiş kararlarının yalnızca titiz risk değerlendirmeleri ve güvenlik takibi sonrası verileceğini duyurdu.
- Hapag-Lloyd: Sigorta kapsamı ve İran ordusunun koridor düzenlemeleri netleşmeden tam operasyona başlamayacaklarını, kriz masasının 24-36 saat içinde karar vereceğini açıkladı.
- Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO): İran’ın serbest seyrüsefer taahhütlerine ne ölçüde uyduğunun denetlendiğini bildirdi.
Avrupa’dan uluslararası koruma hamlesi
Boğazdaki güvenliği kalıcı hale getirmek için Avrupa başkentleri harekete geçti. Fransa ve İngiltere öncülüğünde yapılan toplantıda, aralarında Türkiye’nin de bulunduğu 50’ye yakın ülke seyrüsefer serbestisini görüştü.
- İngiltere Başbakanı Keir Starmer: 12’den fazla ülkenin boğazda uluslararası bir koruma misyonuna katılmaya hazır olduğunu belirtti.
- Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron: Doğu Akdeniz ve Kızıldeniz’deki Fransız savaş gemilerinin bu misyon için kullanılabileceğini, önceliğin mayın temizleme ve askeri eskort olduğunu vurguladı.
Hürmüz Boğazı şu an “temkinli açılış” aşamasında bulunuyor. Siyasi otorite yolu açsa da, piyasa güveninin yeniden tesisi ve sigorta maliyetlerinin düşmesi için sahadaki belirsizliğin tamamen ortadan kalkması bekleniyor.
