İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki diplomatik temaslar, son günlerde karşılıklı gelen açıklamalarla yeniden dünya gündeminin ilk sırasına yerleşti. ABD Başkanı Donald Trump, Tahran yönetiminin bir anlaşma yapmaya istekli olduğunu ve çok kısa sürede önemli bir ilerleme kaydedilebileceğini savundu. Trump, İran’ın nükleer silah sahibi olmama konusunda ikna olduğunu ileri sürerken, müzakerelerin ikinci turunun hafta sonu gerçekleşebileceğinin sinyalini verdi.
Tahran’dan “yeni anlaşma yok” vurgusu
Washington’dan yükselen bu iyimser havaya Tahran’ın yanıtı gecikmedi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, şu ana kadar yeni bir mutabakata varılmadığını, mevcut durumun 9 Nisan’da ilan edilen ateşkes çerçevesinde ilerlediğini belirtti. Bekayi, önceliklerinin yeni bir anlaşma değil, savaşın tamamen sona erdirilmesi olduğunu vurguladı.
Benzer bir çıkış da İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf‘tan geldi. Trump’ın iddialarını gerçeği yansıtmayan açıklamalar olarak nitelendiren Kalibaf, ABD’nin deniz ablukasının devam etmesi durumunda Hürmüz Boğazı’nın ticari trafiğe açık kalmayabileceği uyarısında bulundu.
Pakistan’ın arabuluculuk rolü kritik
Bölgedeki gerilimi düşürmek adına Pakistan, her iki taraf arasında kilit bir köprü görevi görüyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Genelkurmay Başkanı Asım Münir‘in yürüttüğü mekik diplomasisi, müzakerelerin İslamabad’da doğrudan devam etmesi için uygun zemini hazırlıyor. Asım Münir’in bu hafta gerçekleştirdiği Tahran ziyareti, ateşkes süresi dolmadan Washington ile Tahran arasında somut bir sonuç alma çabası olarak değerlendiriliyor.
Masadaki çözülmemiş başlıklar
Siyasi analistler, tarafların diplomatik kanalları açık tutmasına rağmen bazı temel konularda ciddi görüş ayrılıklarının sürdüğüne dikkat çekiyor:
- Hürmüz Boğazı: Deniz trafiğinin kontrolü ve güvenliği.
- Uranyum Stokları: İran’ın elindeki yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti.
- Yaptırımlar: Dondurulmuş fonların serbest bırakılması ve ekonomik kısıtlamaların kaldırılma takvimi.
- Abluka: ABD’nin İran üzerindeki deniz ablukasının geleceği.
İsrail ile Lübnan arasında sağlanan 10 günlük ateşkesin, İran-ABD hattındaki bu pazarlıkları nasıl etkileyeceği ise henüz belirsizliğini koruyor. Tahran yönetimi, bölgesel sükunetin kalıcı bir anlaşma için şart olduğunu savunurken; uzmanlar, bölgedeki aktörlerin olası bir uzlaşıyı engelleme girişimlerine karşı uyarıda bulunuyor.
