İran ile Amerika Birleşik Devletleri arasında Pazartesi günü başlaması muhtemel doğrudan görüşmeler öncesinde Tahran’dan sert açıklamalar geldi. İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızayi, nükleer program ve bölgesel güvenlik konularında İran’ın taviz vermeyeceğini vurguladı. ABD Başkanı Donald Trump‘ın açıklamalarını “gerçek dışı” olarak niteleyen Rızayi, özellikle uranyum stoklarının ABD’ye taşınacağı yönündeki iddiaları kesin bir dille yalanladı.
Nükleer programda “kırmızı çizgi”
Rızayi, nükleer zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulmasının veya uranyum stoklarının yurt dışına transfer edilmesinin İran için stratejik bir kırmızı çizgi olduğunu belirtti. Programın barışçıl doğasını kanıtlamaya hazır olduklarını ifade eden Sözcü, “Zenginleştirilmiş uranyumun dışarı çıkarılmasına dair hiçbir taahhüdümüz yok ve bu bir seçenek değildir” dedi.
Hürmüz Boğazı’nda “boğaz sigortası” dönemi
Boğazın kontrolünün tamamen İran Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri’nde olduğunu hatırlatan Rızayi, Hürmüz Boğazı’nın hiçbir zaman tam olarak kapatılmadığını ancak artık eski kurallarla yönetilmeyeceğini söyledi. İran Meclisi’nin “Hürmüz Boğazı ve Körfez Güvenliği İçin Stratejik Hareket” adlı bir kanun tasarısı üzerinde çalıştığını belirten Rızayi, şu yeni düzenlemelerin sinyalini verdi:
- Geçiş Ücreti: Geleneksel geçiş ücreti yerine “boğazın güvenliğini sağlama” bedeli altında bir vergilendirme planlanıyor.
- Askeri Yasaklar: ABD ve İsrail gibi “düşman unsurların” askeri gemilerine hiçbir koşulda geçiş izni verilmeyecek.
- Öncelikli Koordinasyon: Dost ülkelerin gemileri, ancak İran makamlarıyla koordinasyon kurarak geçiş yapabilecek.
“Washington ile doğrudan temas yok”
Müzakerelerin şu an için sadece Pakistan gibi aracı kanallar üzerinden dolaylı mesajlaşmalarla yürüdüğünü kaydeden Rızayi, ABD’nin bölge güvenliğinde hiçbir rolü olmaması gerektiğini savundu. Trump’ın ilan ettiği deniz ablukasının sahada bir karşılığı olmadığını öne süren İranlı yetkili, “Limanlarımıza gemilerimiz normal şekilde yanaşıyor. Gerçek bir abluka girişimi ateşkesin ihlali sayılır ve karşılığını anında bulur” uyarısında bulundu.
Savaş tazminatı talebi
İran’ın masadaki diğer bir şartı ise savaş tazminatı. Rızayi, ABD’nin İran’a yönelik ekonomik ve askeri müdahalelerinin yarattığı zararların tazmin edilmesi gerektiğini, aksi takdirde Tahran’ın karşı tarafa benzer ekonomik kayıplar verdirecek önlemler alacağını ifade etti.
