Nil Nehri’nin doğu kıyısında, Hartum’un kuzeyindeki El-Ceyli bölgesinde yükselen dev binalar, bir zamanlar sanayi umudu taşırken bugün bölgenin en karanlık sırlarından birine ev sahipliği yapıyor. Sudan ordusuna bağlı istihbarat birimlerinin Şubat 2025’te gerçekleştirdiği operasyon, ülkenin sadece bir savaş meydanı değil, aynı zamanda küresel bir uyuşturucu üretim merkezine dönüştüğünü kanıtladı.
Üretim kapasitesi korkutuyor
Ele geçirilen tesiste yapılan incelemeler, endüstriyel boyutta bir üretimi ortaya koydu. Operasyonda, değeri 3 milyon doları bulan gelişmiş makineler, saatte 100 bin hap üretim kapasitesine sahip düzenekler ve 700 milyon adet hap üretmeye yetecek hammadde bulundu. Uzmanlar, Sudan’ın daha önce sadece bir geçiş güzergahıyken, artık Suriye’deki bazı yapıların çekilmesiyle oluşan boşluğu dolduran ana bir üretim merkezine evrildiğini belirtiyor.
Suriye’deki çöküş ve rotanın kayması
Suriye’de 2024 yılı sonunda yaşanan yönetim değişikliği ve yeni otoritenin uyuşturucu laboratuvarlarına yönelik sert operasyonları, yasa dışı şebekeleri yeni arayışlara itti. “Narko-devlet” yapısının Suriye’de zayıflamasıyla, buradaki teknik bilgi ve ekipmanların, denetimin imkansız olduğu iç savaş bölgelerine, özellikle de Sudan’a taşındığı gözlemleniyor. Sudan’daki tesislerde bulunan paketleme malzemelerinin Şam merkezli paravan şirketlerle bağlantılı olması, bu ağın ne kadar organize olduğunu kanıtlıyor.
“Fakirlerin kokaini” ve savaşçı psikolojisi
Halk arasında “fakirlerin kokaini” olarak bilinen Captagon, sadece ekonomik bir meta değil, aynı zamanda savaşın sürdürülebilirliği için bir araç olarak kullanılıyor. Merkezi sinir sistemini uyararak açlık ve yorgunluk hissini yok eden bu madde, çatışma bölgelerindeki militanlar arasında “kimyasal cesaret” kaynağı olarak yaygınlaşıyor.
- Bağımlılık Döngüsü: Dopamin dengesini bozan madde, kısa sürede yüksek özgüven ve enerji sağlasa da, uzun vadede ağır depresyon, halüsinasyon ve sinir sistemi çöküşüne yol açıyor.
- Stratejik Konum: Sudan’ın Kızıldeniz üzerinden sahip olduğu geniş sahil şeridi, üretilen bu zehrin Körfez ülkelerine ve dünya pazarlarına ulaştırılmasını kolaylaştırıyor.
Toplumsal yıkım kapıda
Sudan’da devam eden iç savaş nedeniyle gümrük ve güvenlik sistemlerinin işlemez hale gelmesi, uyuşturucu baronları için ideal bir ortam yaratıyor. Özellikle Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) kontrolündeki bölgelerde yoğunlaşan bu faaliyetler, hem savaşın finansmanını sağlıyor hem de travma altındaki yerel halk ve genç nüfus arasında bağımlılığı körüklüyor.
Uzmanlar, uyuşturucu üretiminin Sudan’da kalıcı hale gelmesinin, savaş bitse dahi on yıllar boyunca temizlenemeyecek bir “suç ekonomisi” yaratacağı konusunda uyarıyor. Küresel uyuşturucu trafiğinin yaklaşık 57 milyar dolarlık bir hacme ulaştığı tahmin edilirken, Sudan’ın bu denkleme üretim merkezi olarak dahil olması, bölge güvenliği için en büyük tehditlerden biri olarak kabul ediliyor.
