ABD ile İran arasında Şubat 2026’da başlayan çatışmalar en tehlikeli evresine girdi. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik “geniş kapsamlı bir saldırı” hazırlıklarının tamamlandığını ilan etmesi bölgede savaş riskini en üst seviyeye çıkarırken, diplomatik kanallar krizin kontrolden çıkmasını engellemek için zamana karşı yarışıyor.
Reuters ve bölgesel kaynakların aktardığı bilgilere göre, askeri tırmanışın yanı sıra Umman, Çin ve Pakistan’ın dahil olduğu arka kapı diplomasisiyle tarafların yeniden müzakere masasına çekilmesi hedefleniyor.
Trump’tan “geniş kapsamlı saldırı” mesajı ve el koyulan fonlar
ABD Başkanı Donald Trump, Axios’a yaptığı açıklamada İran’a yönelik yeni bir askeri harekat kararının eşiğinde olduklarını belirterek, olası saldırıların Şubat ayında başlatılan “Epik Gazap” (Epic Fury) operasyonundan çok daha yıkıcı olacağını vurguladı. Trump, Tahran yönetiminin henüz “yeterince bedel ödemediğini” ve ABD’nin tüm hazırlıklarını tamamladığını ifade etti.
Öte yandan Trump, Kızıldeniz ve Basra Körfezi’nde zarar gören gemilerin tazminatı için ABD’nin kontrolündeki İran fonlarının kullanılacağını tekrarladı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise bu açıklamaya sert tepki göstererek, başka bir ülkenin mal varlıklarına el konulmasının uluslararası hukukta tehlikeli bir emsal teşkil edeceğini belirtti.
New York Times gazetesi, Trump’ın üst düzey kurmaylarıyla saldırıları tırmandırma seçeneğini masaya yatırdığı bir güvenlik toplantısı gerçekleştirdiğini aktardı. Trump ayrıca, Husilerin Kızıldeniz’de Suudi petrol tankerlerine düzenlediği son saldırılardan da doğrudan Tahran’ı sorumlu tutacağını duyurdu.
İsrail teyakkuzda, ABD Senatosu kısıtlamayı reddetti
Savaşın eşiğindeki bölgede askeri ve hukuki hareketlilik hız kazandı:
-
İsrail Ordusu Alarmda: İsrail güvenlik kaynakları, ordunun olası bir ABD harekatı öncesinde en üst düzey teyakkuza geçtiğini bildirdi. İsrail basını, Tel Aviv yönetiminin İran’daki hava savunma ve enerji tesislerini hedef almak adına Washington’dan “yeşil ışık” beklediğini, olası bir ilk misillemeye karşı hazırlık yaptığını yazdı.
-
Kongre’de Savaş Yetkisi Tıkandı: ABD Temsilciler Meclisi, Başkan’ın Kongre onayı olmadan İran’a askeri müdahalede bulunmasını kısıtlayan bir tasarıyı kabul etse de Senato, 47’ye karşı 49 oyla tasarıyı reddetti. Bu durum Trump’a askeri harekat konusunda tam yetki sağladı.
-
ABD’den Hava Sahası Uyarısı: ABD Dışişleri Bakanlığı, Orta Doğu’da bulunan vatandaşlarına yönelik güvenlik uyarısı yayımlayarak hava sahalarının aniden kapanabileceği, uçuşların iptal edilebileceği ve seyahat aksamalarının yaşanabileceği konusunda acil çağrıda bulundu.
Zamana karşı arabuluculuk yarışı: Umman, Çin ve Pakistan devrede
Askeri gerilimin gölgesinde diplomasinin çarkları da işlemeye devam ediyor:
Umman’ın Hürmüz Boğazı diplomasisi
Cuma günü Tahran’ı ziyaret eden Umman heyetinin görüşmelerinin olumlu seyrettiği bildirildi. Görüşmelerin temel odak noktasını, Hürmüz Boğazı’ndaki gemi seyrüsefer emniyetinin sağlanması ve gerilimi düşürecek idari mekanizmaların kurulması oluşturuyor. Müzakerelerin Cumartesi günü de devam edeceği aktarıldı.
Çin destekli Pakistan hamlesi
Reuters’a konuşan üç Pakistanlı kaynak, Çin’in sunduğu girişim doğrultusunda İslamabad’ın Washington ve Tahran arasındaki müzakereleri yeniden başlatmak için devreye girdiğini doğruladı. İran İçişleri Bakanı İskender Momeni’nin son 10 günde İslamabad’ı iki kez ziyaret ettiği öğrenildi.
Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari aksamalardan rahatsız olan Pekin yönetimi, küresel küresel enerji ve ticaret hatlarının korunması adına Pakistan liderliğindeki arabuluculuk çabalarına aktif destek verdiğini duyurdu.
