Irak’ta yeni hükümetin kurulması için tanınan anayasal sürenin dolmasına sadece 6 gün kala, Şii siyasi çatısı olan Koordinasyon Çerçevesi derin bir krizle karşı karşıya. Eski Başbakan Nuri el-Maliki ile mevcut Başbakan Muhammed Şiya el-Sudani arasındaki rekabet, Tahran ve Washington’ın sürece doğrudan müdahil olmasıyla uluslararası bir boyut kazandı.
Siyasi kanatlar arasında isim savaşı
Maliki liderliğindeki Kanun Devleti Koalisyonu, adaylık konusunun kişisel bir hırs değil, koalisyonun iç mekanizmalarıyla alınmış bir karar olduğunu savunuyor. Kanun Devleti temsilcileri, dışarıdan gelen ve özellikle Washington kaynaklı “veto” nitelikli mesajların Irak’ın egemenliğine müdahale olduğunu belirterek geri adım atmayacaklarını ifade ediyor.
Diğer taraftan, Sudani taraftarları ise “siyasi gerçekçilik” vurgusu yapıyor. Sudani’nin yeniden görevlendirilmesinin uluslararası toplumla çatışmayı önleyecek en güvenli yol olduğu, ABD ile tamamen ters düşen bir hükümetin Irak için ekonomik ve siyasi riskler taşıdığı uyarısı yapılıyor.
Tahran ve Washington devrede
Krizin çözümü için bölgesel ve küresel güçler de devreye girmiş durumda. İran Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani ve ABD Elçisi Tom Barack’ın Bağdat ziyaretleri, sürecin sadece yerel dinamiklerle sınırlı olmadığını gösteriyor.
- İran’ın stratejisi: Şii bloğu içindeki çatlağı onarmak ve nükleer müzakereler öncesi bölgedeki müttefiklerini tek bir safa toplamak.
- ABD’nin hamlesi: Donald Trump yönetiminin Ocak ayında Maliki ismine yönelik sert tepkisi ve desteği kesme tehdidi sonrası, İran eksenine yakın bir hükümetin kurulmasını engellemek.
Masadaki üç ihtimal
Irak siyaseti için kritik dönemeçte şu senaryolar üzerinde duruluyor:
- Sürenin aşılması: Grupların “en büyük blok” yorumu üzerindeki anlaşmazlığı nedeniyle anayasal sürenin ihlal edilmesi.
- Koordinasyon Çerçevesi’nin bölünmesi: Bir grubun Sudani’yi, diğerinin Maliki’yi desteklemesiyle oluşacak uzun süreli bir siyasi tıkanıklık.
- Uzlaşı adayı: Ekonomik çöküş veya iç çatışma riskine karşı, tarafların üzerinde anlaştığı “teknokrat” veya tarafsız bir ismin öne çıkarılması.
Irak, yerel anayasal süreçler ile uluslararası dengeler arasında, 2003 sonrası en kritik hükümet kurma sınavlarından birini veriyor.
