İşgal altındaki Batı Şeria’da yasa dışı Yahudi yerleşimcilerin uyguladığı sistematik şiddet ve toprak gasbı, yerel bir güvenlik sorunu olmaktan çıkarak tüm bölgeyi tehdit eden demografik bir krize dönüştü. Filistinli köylülerin tarlalarına erişiminin silah zoruyla engellenmesi, evlerin ateşe verilmesi ve okulların yıkılmasıyla hız kazanan zorunlu göç dalgası, İsrail’in gündemindeki ilhak planlarıyla birlikte tehlikeli bir boyuta ulaştı.
Uluslararası basının sahadan aktardığı veriler, bölgede nesillerdir yaşayan Filistinlilerin topraklarından koparıldığını ortaya koyuyor.
Günde 3’ten fazla Filistinli yaralanıyor
Birleşmiş Milletler (BM) verilerine göre yalnızca bu yıl yerleşimci saldırıları nedeniyle 3 bin 200’den fazla Filistinli yaşadığı yerleri terk etmek zorunda kaldı; bu oran bir önceki yılın iki katına tekabül ediyor.
Saldırılarda yaralanan Filistinlilerin ortalaması ise ürkütücü bir artış gösterdi. 2020 yılında her 3 günde bir kişi yaralanırken, 2026 yılı itibarıyla bu sayı günde 3 kişinin üzerine çıktı. Nablus’a bağlı Burin ve Kusra gibi köylerde yaşayan yerel halk, sürekli silahlı baskınlar ve ölüm tehditleri altında temel insani ihtiyaçlara dahi erişemez hale geldi.
İsrail içinden “etnik temizlik” itirafı
Batı Şeria’daki kontrolsüz şiddet, İsrail’in eski askeri ve güvenlik elitleri arasında da derin çatlaklara yol açtı. Emekli Tümgeneral Yaakov Orr’un organize ettiği saha gezilerine katılan 250’yi aşkın eski general, savcı ve diplomat, yerleşimcilerin eylemlerini sert ifadelerle kınadı:
- Eski Kara Kuvvetleri Komutanı Eyal Ben-Reuven: Yerleşimcilerin yarattığı tablonun İsrail için İran, Gazze veya Lübnan’dan çok daha büyük bir iç tehdit olduğunu vurguladı.
- Eski Sağlık Bakanı Efraim Sneh: Yaşanan organize saldırıları doğrudan “etnik temizlik” olarak nitelendirdi.
- Emekli General Nehemya Dagan: Hamamat el-Maleh bölgesinde bir ilkokulun buldozerlerle yıkılıp yağmalanmasına tepki göstererek, eğitim yuvalarına ve çocuklara saldırmanın tarihteki faşist yöntemlerle benzeştiğini ifade etti.
Eski başbakanlar ve üst düzey istihbarat yetkililerinin de aralarında bulunduğu 200’ü aşkın İsrailli figür, Batı Şeria’da yürütülen “yerleşimci terörünün” derhal durdurulması çağrısında bulunan ortak bir bildiriye imza attı.
Dayanışma sınırları aşıyor
Batı Şeria’da köylerin boşaltılması, diasporada da yankı buluyor. ABD’nin Ohio eyaletine bağlı Toledo kentindeki geniş Filistinli topluluk, akrabalarının evlerinin kuşatılmasını ve maruz kaldıkları şiddeti anbean takip ederken, Amerikan şehirlerinde yerel yönetimler üzerindeki protesto ve baskıların hızla arttığı gözleniyor.
Ürdün için varoluşsal tehdit: İlhak senaryoları
Uzmanlar, Batı Şeria topraklarının İsrail tarafından resmen ilhak edilmesinin en ağır faturasını Ürdün’ün ödeyeceği uyarısında bulunuyor. Olası ilhakın iki ana senaryo üzerinden Amman yönetimini tehdit ettiği değerlendiriliyor:
- Tam İlhak: A, B ve C bölgelerinin tamamının yutulmasıyla Filistin Yönetimi’nin tamamen çökmesi ve kitlesel bir mülteci akınının doğrudan Ürdün’e yönelmesi.
- Kısmi İlhak: C Bölgesi ve Doğu Kudüs’ün ilhak edilerek Filistinlilerin dar kantonlara hapsedilmesi. Bu durumun yaratacağı ekonomik ve güvenlik baskısının yaklaşık 500 bin Filistinliyi zorunlu olarak Ürdün sınırına itebileceği hesaplanıyor.
Yüksek kamu borcu ve işsizlikle mücadele eden Amman yönetimi, bu gelişmeleri sınır güvenliği ve demografik dengesi açısından bölgesel bir savaş riskinden çok daha yakın ve tehlikeli bir kriz olarak görüyor.
