Bölgesel ve küresel piyasaları rahatlatan bu kritik gelişme, haftalar süren bombardımanların ardından diplomatik bir çıkış yolu sundu. Newsweek dergisinin analizine göre, bu süreci anlamak için öne çıkan 7 ana başlık şunlardır:
1. Pakistan’ın kilit rolü
Arabuluculuk sürecini Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif yürüttü. Şerif’in sunduğu plan; Lübnan dahil tüm cephelerde derhal ateşkes ilan edilmesini ve ardından 15-20 günlük bir müzakere takvimini içeriyor. Trump, Pakistan askeri ve siyasi liderliğiyle kurulan temasların bu kararda etkili olduğunu belirtti.
2. Trump’ın ‘Zafer’ mesajı
Başkan Trump, bu adımı “Washington için tam ve kapsamlı bir zafer” olarak nitelendirdi. “Askeri hedeflerimize ulaştık, hatta ötesine geçtik” diyen Trump, ateşkesin ön şartının Hürmüz Boğazı’nın derhal ve güvenli bir şekilde açılması olduğunu vurguladı.
3. İran’ın 10 maddelik önerisi
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, savunma operasyonlarını durdurduklarını açıkladı. İran’ın sunduğu ve Trump’ın “uygulanabilir” bulduğu planın öne çıkan maddeleri:
-
Hürmüz Boğazı üzerinde İran kontrolünün devamı.
-
Uranyum zenginleştirme hakkının kabulü.
-
Tüm birincil ve ikincil yaptırımların kaldırılması.
-
ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi ve savaş tazminatı ödenmesi.
4. İsrail’in ‘Lübnan’ şerhi
En büyük kriz noktası Lübnan cephesi. Pakistan Başbakanı Şerif ateşkesin Lübnan’ı da kapsadığını belirtirken, İsrail Başbakanı Netanyahu “Ateşkes Lübnan’ı içermiyor” diyerek bu cephede operasyonları sürdüreceklerini açıkladı.
5. Hürmüz Boğazı’nın ekonomik ağırlığı
Dünya petrol ve gaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazın kapalı kalması, küresel bir ekonomik durgunluk riskini tetiklemişti. Boğazın yeniden açılması, hem ABD hem de dünya ekonomisi için bu anlaşmanın en somut kazanımı olarak görülüyor.
6. Geri plan: ‘Destansı Öfke’ operasyonu
Ateşkes, 6 haftalık yoğun savaşın ardından geldi. Trump, anlaşma sağlanmasaydı İran’ın tüm köprülerini ve enerji altyapısını yok edecek kapsamlı bir saldırı (Epic Rage) başlatacağı tehdidinde bulunmuştu.
7. Önümüzdeki 2 haftada ne olacak?
Cuma günü İslamabad’da iki ülke heyetleri arasında doğrudan görüşmelerin başlaması planlanıyor. Bu süre zarfında:
-
Hürmüz Boğazı’ndaki trafik izlenecek.
-
Kalıcı bir barış anlaşmasının taslağı oluşturulmaya çalışılacak.
-
Ancak Lübnan cephesindeki İsrail saldırıları ve İran’ın buna vereceği tepki, ateşkesin kırılganlığını test etmeye devam edecek.
