Reuters Gazetecilik Enstitüsü’nün son raporu, dünya kamuoyunun dikkatini Ukrayna, Orta Doğu ve son dönemde İran’daki gerilimlere odakladığı bir dönemde, gezegenin aslında İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en yüksek çatışma oranına (59 aktif çatışma) ulaştığını ortaya koyuyor. Ancak Ekonomi ve Barış Enstitüsü verilerine göre, bu çatışmaların büyük çoğunluğu ana akım medyanın “sessizlik duvarı” arkasında kalıyor.
Coğrafi Engel ve “Haber Yorgunluğu”
Kanada’dan ana vatanı Etiyopya’ya dönen gazeteci Samuel Getachew, bu durumu “coğrafi vergi” olarak tanımlıyor. Getachew, Kanada’daki editörünün kendisine “Etiyopya haberi marjinal kalıyor, okuyucunun umurunda değil” dediğini aktarıyor. Bu ticari mantık, Tigray gibi bölgelerde yaşanan devasa trajedilerin “umut ışığı görülmediği” gerekçesiyle medya tarafından terk edilmesine ve izleyicide “haber yorgunluğu” (News Fatigue) oluşmasına neden oluyor.
İhmal Edilen Krizler Listesi
Norveç Mülteci Konseyi’nin 2024 verilerine göre, dünyadaki en büyük 10 yerinden edilme krizinin tamamı medyanın “yok saydığı” bölgelerde gerçekleşiyor. Kamerun bu listenin başında yer alırken, onu Etiyopya ve Mozambik izliyor.
Avrupa Basın Gözlemevi’nin bir araştırması ise çarpıcı bir istatistiği ortaya koyuyor: Almanya, İsviçre ve Avusturya’daki bültenlerin sadece %10’u “Küresel Güney” ülkelerine ayrılıyor. Vizyon İnsanlığı (Vision of Humanity) araştırmacısı Chloe Yarnall durumu şu rakamlarla özetliyor:
“Yüksek gelirli ülkelerdeki her bir sivil ölüm için ortalama 1600 makale yazılırken, düşük gelirli ülkelerdeki her bir kurban için sadece 17 makale yayımlanıyor.”
İnsani Bedeldeki Değer Farkı
Mağduriyet hiyerarşisi, geniş çaplı kapsanan çatışmaların içinde bile kendini gösteriyor. İngiltere merkezli Müslüman Medya Gözlem Merkezi’nin raporuna göre; 7 Ekim 2023’ten sonraki bir yıllık süreçte, BBC’nin her bir İsrailli ölümüne ayırdığı süre, her bir Filistinli ölümü için ayırdığı süreden 33 kat daha fazla oldu. Bu durum, kurbanların isimleri ve yüzleri olan bireyler yerine istatistiksel verilere indirgenmesine yol açıyor.
Çözüm: İnsani Gazetecilik
Güney Afrikalı editör Lydia Namubiro ve medya profesörü Martin Scott, bu çarpık tabloyu düzeltmek için şu önerilerde bulunuyor:
- Yerel İş Birliği: Yerel gazetecilere “randevu ayarlayıcı” muamelesi yapmak yerine, onları eşit iş ortakları olarak görmek.
- İnsani Gazetecilik: Olayları sadece jeopolitik çıkarlar üzerinden değil, bireysel insan hikayeleri üzerinden kurgulamak.
- Küresel Bakış Açısı: New York Times gibi dev kurumların artık sadece New Yorklulara değil, tüm dünyaya hitap ettiğini kabul ederek içerik çeşitliliği sağlaması.
Arap Amerikan Üniversitesi’nden Hüseyin el-Ahmed’in vurguladığı gibi; yerel muhabirlerin eğitimi ve korunması maliyetli olsa da, dünyayı çarpık bir mercekten görmenin bedeli insanlık için çok daha ağır oluyor.
