İngiliz basınında ve uluslararası istihbarat raporlarında yer alan yeni iddialar, Orta Doğu’da inanç eksenli çok büyük bir kırılmayı tetikleyebilecek nitelikte. ABD ve İsrail’in, Kudüs’teki İslami kutsal mekanlar, özellikle de Mescid-i Aksa üzerindeki tarihi Ürdün hamiliğini (vesayetini) tamamen tasfiye etmek için gizli bir plan yürüttüğü ortaya çıktı. Söz konusu planın, Mescid-i Aksa’nın yalnızca Müslümanlara ait olan statüsünü değiştirerek bölgeyi “çok dinli bir merkeze” dönüştürmeyi amaçladığı öne sürülüyor. İslam dünyası ve uluslararası uzmanlar, bu hamlenin küresel çapta bir din savaşını tetikleyebileceği uyarısında bulunuyor.
Statükoya darbe ve çok dinli merkez projesi
Kudüs uzmanları ve siyasi analistler, sızdırılan planın Mescid-i Aksa’nın İslami kimliğini hedef alan en radikal adımlardan biri olduğunu vurguluyor. Yüzyılı aşkın süredir devam eden Ürdün kökenli İslami Vakıflar İdaresi’nin fiilen dev dışı bırakılması, İsrail’in kutsal mekanda zamansal ve mekansal bölünme politikasını resmi olarak ilan etmesi anlamına gelecek.
Bu durum, yasa dışı yerleşimcilerin Aksa avlusuna sınırsız erişimini yasal zemine oturturken, Yahudi ritüellerinin burada toplu ve resmi olarak icra edilmesinin önünü açacak. Ayrıca İsrail yönetiminin, camideki imamların atanması ve cuma hutbelerinin içeriğinin denetlenmesi gibi doğrudan dini otoriteye müdahale eden yetkilerle donatılması planlanıyor.
Planın arkasındaki aktörler ve bölgesel denklemler
İngiliz “Middle East Eye” (MEE) sitesinin Amerikalı, Ürdünlü ve Filistinli diplomatik kaynaklara dayandırdığı bilgilere göre, projenin arkasında Washington’daki etkili figürler yer alıyor. ABD Başkanı’nın damadı Jared Kushner ile ABD’nin Tel Aviv Büyükelçisi Mike Huckabee gibi siyonist dini akımlara yakın isimlerin projenin mimarları arasında olduğu belirtiliyor.
Daha da dikkat çekici olan iddia ise bu planın Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Fas ve Bahreyn gibi bazı Arap ülkelerine de sunulmuş olması. Mescid-i Aksa üzerinde tek bir ülkenin hamiliği yerine, bu ülkelerin dahil olacağı “dönüşümlü bir uluslararası denetim kurulu” kurulması fikrinin de nabız yoklama amacıyla masaya getirildiği ifade ediliyor.
Ürdün için kritik eşik ve stratejik hamle çağrısı
Yaşanan bu gelişmeler, Amman yönetimini ciddi bir diplomatik sınavla karşı karşıya bırakıyor. Ürdün resmi makamları projeyi kesin bir dille reddetmiş olsa da, eleştirmenler tepkilerin kınama mesajlarının ötesine geçmesi gerektiğini savunuyor.
Uzmanlar, Mescid-i Aksa’nın kimliğinin korunması için Ürdün’ün elindeki İsrail ile olan ikili anlaşmaları ve stratejik kozları masaya sürmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Sadece diplomatik alanda değil, sahada da İslami Vakıflar İdaresi üzerindeki İsrail baskısının kırılması, cami muhafızlarının sayısının hızla artırılması ve Kudüs halkının direncinin ekonomik olarak desteklenmesi acil bir zorunluluk olarak değerlendiriliyor.
21. yüzyılın en tehlikeli kırılma noktası
Akademik çevreler ve din tarihçileri, Mescid-i Aksa üzerindeki hamiliğin hukuki yapısının değiştirilmesini “21. yüzyılın en büyük inanç tehdidi” olarak nitelendiriyor. ABD ve İsrail ekseninin bu adımla Müslümanların en kutsal üç mekanından birine karşı açıkça bir cephe açtığı, bunun Filistin veya Ürdün sınırlarını aşarak dünya genelindeki iki milyara yakın Müslümanı doğrudan ilgilendiren kitlesel bir infiale yol açacağı belirtiliyor. Bölgesel istikrarın tamamen ortadan kalkması ve radikal akımların zemin kazanması riski, uluslararası diplomasi koridorlarında en büyük endişe kaynağı olmaya devam ediyor.
