İran, ABD ile yaşadığı askeri gerilimi kalıcı bir barışa dönüştürmek amacıyla hazırladığı üç aşamalı çerçeve anlaşma teklifini Washington’a sundu. Tahran’ın masaya koyduğu yol haritası, Hürmüz Boğazı’nın açılmasından uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin dondurulmasına kadar bir dizi kritik başlığı içeriyor.
Birinci Aşama: 30 günde tam barış
Teklifin ilk aşaması, mevcut geçici ateşkesin en az 30 günlük bir süre zarfında “savaşın tamamen sona erdirilmesine” tahvil edilmesini öngörüyor. Bu kapsamda İran ve müttefikleri, bölgedeki ABD unsurlarına ve İsrail’e yönelik saldırıları durdurma taahhüdü verirken; Washington’ın da İran’a yönelik operasyonlarını bitirmesi isteniyor. Ayrıca Hürmüz Boğazı’nın kademeli olarak trafiğe açılması, boğazdaki mayınların İran tarafından temizlenmesi ve İran limanlarına yönelik deniz ablukasının kaldırılması da ilk etapta atılacak adımlar arasında yer alıyor.
İkinci Aşama: 15 yıllık nükleer dondurma
Nükleer dosyanın ele alındığı ikinci aşamada İran, uranyum zenginleştirme faaliyetlerini 15 yıl boyunca tamamen dondurmayı tartışmaya açıyor. Bu sürenin sonunda zenginleştirme oranının %3,6 seviyesinde tutulması ve stok yapılmaması prensibi savunuluyor. Ancak Tahran, mevcut nükleer altyapının sökülmesini veya tesislerin imha edilmesini kesin bir dille reddediyor. Nükleer kısıtlamalara karşılık, yaptırımların kaldırılması ve dondurulan İran varlıklarının belirlenen takvime göre serbest bırakılması talep ediliyor.
Üçüncü Aşama: Bölgesel güvenlik mimarisi
Anlaşmanın son halkasında ise Tahran, Arap ülkeleri ve komşu devletlerle stratejik bir diyalog süreci başlatarak tüm bölgeyi kapsayan ortak bir güvenlik sistemi inşa etmeyi amaçlıyor. Bu hamle, İran’ın izole bir güç olmaktan çıkıp bölgesel güvenlik mimarisinin kabul görmüş bir parçası olma isteğini yansıtıyor. Washington’dan henüz resmi bir yanıt gelmezken, teklifin nükleer tavizleri savaşın durdurulması şartına bağlaması müzakerelerin en çetin maddesi olarak görülüyor.
