İran limanlarına yönelik devam eden ABD ablukası, ülke ekonomisinin can damarı olan petrol sektörünü durma noktasına getirdi. İhracat pazarlarına erişimi kısıtlanan Tahran yönetimi, bir yandan üretim kapasitesini korumaya çalışırken diğer yandan dolmak üzere olan depolama tesisleri nedeniyle zorlu kararlarla karşı karşıya. ABD donanması, son olarak Umman Denizi’ni geçmeye çalışan İran bağlantılı bir petrol tankerine el koyarak ablukanın kararlılıkla süreceği mesajını verdi.
Depolama kapasitesi kritik eşikte
Petrol piyasası verilerine göre İran, günlük yaklaşık 3,5 milyon varil petrol üretiyor. Bu üretimin 2 milyon varili yerel rafinerilerde işlenirken, geri kalan 1,5 milyon varil Asya ve özellikle Çin pazarına ihraç ediliyor. Ancak ihracatın engellenmesi, üretilen ham petrolün hızla birikmesine neden oluyor.
Enerji uzmanları, İran’ın karadaki depolama kapasitesinin 30 ile 90 milyon varil arasında değiştiğini, deniz filosuyla birlikte toplam kapasitenin yaklaşık 120 milyon varil olduğunu tahmin ediyor. Bu veriler ışığında, ihracatın tamamen durması halinde İran’ın depolama krizine girmesi için sadece 3 hafta ile 2 ay arasında bir süresi kaldığı öngörülüyor.
Trump ve “Maksimum Baskı” politikası
ABD Başkanı Donald Trump, 13 Nisan’da başlayan deniz ablukasının ardından yaptığı açıklamada, İran’ın finansal olarak çökmekte olduğunu ve her gün yüz milyonlarca dolar kaybettiğini öne sürdü. Trump’ın 2018-2022 döneminde uyguladığı “Maksimum Baskı” politikasının bir devamı niteliğindeki bu hamle, İran’ın ihracatını tamamen sıfırlamayı amaçlıyor.
Tahran’ın karşı hamleleri ve kara sınırları
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ablukayı bir “savaş ilanı” olarak nitelendirerek bunun iki ülke arasındaki ateşkesin ihlali olduğunu savundu. Ekonomistler ise İran’ın bu baskıyı hafifletmek için Irak, Türkiye, Afganistan ve Pakistan ile olan 6 bin kilometrelik geniş kara sınırlarını bir “emniyet supabı” olarak kullanabileceğini belirtiyor. Ancak uzmanlar, kara ticaretinin deniz yoluyla yapılan devasa petrol ticaretinin yerini tam anlamıyla tutamayacağını, sadece kriz anlarında geçici bir destek sağlayabileceğini vurguluyor.
İran’ın önündeki en zorlu seçenek, ihracatın tamamen durdurulması ve buna bağlı olarak petrol kuyularının kapatılması. Bu durumun hem teknik hem de ekonomik maliyetinin ülke için yıkıcı olabileceği değerlendiriliyor.
