Rusya’nın devlete ait nükleer enerji şirketi Rosatom’un, İran’daki Buşehr Nükleer Santrali’nde görevli 600’den fazla çalışanını tahliye etmesi, bölgedeki dengeleri değiştirdi. Rosatom Başkanı Aleksey Lihaçov, santralde sadece 20 personelin kaldığını, inşaat faaliyetlerinin durduğunu ve kalan ekibin sadece iletişim ve temel altyapı korumasından sorumlu olduğunu açıkladı. Bu gelişme, İran’ın enerji arzı ve nükleer güvenliği üzerinde ciddi soru işaretleri yarattı.
İran’ın enerji arzındaki stratejik rolü
Buşehr, İran’ın nükleer enerji üreten tek aktif tesisi olması nedeniyle sembolik olmanın ötesinde hayati bir öneme sahip.
- Üretim Kapasitesi: Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) verilerine göre santral, 2024 yılında yaklaşık 6 bin 439 gigawatt/saat elektrik sağladı.
- Şebeke Bağımlılığı: İran Atom Enerjisi Kurumu, tesisin bugüne kadar ulusal şebekeye toplam 72 milyar kilowatt/saat elektrik pompaladığını ve ülkenin istikrarlı enerji arzı için vazgeçilmez olduğunu belirtiyor.
- Yerli İş Gücü: Tahran yönetimi, tesisin bakım ve onarım işlerinin yüzde 95’inin İranlı uzmanlar tarafından yapıldığını iddia etse de stratejik teknik destek ve genişleme projelerinde Rusya’nın payı yadsınamaz düzeyde.
İnşaat durdu, güvenlik riski arttı
Rus personelinin çekilmesi, santralin sadece işletmesini değil, devam eden projelerini de vurdu. Santral sahasında inşaat halindeki ikinci ünitenin çalışmaları tamamen durmuş durumda. Öte yandan, savaş sürecinde santralin yakınlarına yönelik gerçekleşen hava saldırıları Moskova’nın çekilme kararında etkili oldu. Rusya, personellerinin güvenliğinin tehlikeye atıldığı konusunda İsrail’e sert bir uyarı mesajı gönderdi.
UAEA’dan radyasyon uyarısı
UAEA Başkanı Rafael Grossi, tesisin zarar görmesinin sadece İran’ı değil, sınır aşan geniş bir coğrafyayı etkileyecek büyük bir radyasyon felaketine yol açabileceği konusunda uyardı. Modern tarihin en uzun süren nükleer inşaat projesi olarak bilinen ve 35 yılda tamamlanan Buşehr, şimdi teknik destek eksikliği ve saldırı tehditleri altında ayakta kalma mücadelesi veriyor.
Uzmanlar, Rusya’nın teknik desteği olmadan İranlı kadroların tesisin güvenilirliğini ne kadar süre koruyabileceği konusunda endişeli.
