ABD ve İran arasındaki savaşın sona erdirilmesi amacıyla yürütülen diplomatik çabalar, yarın Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılacak ikinci tur müzakerelerle en kritik aşamasına giriyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın müzakereler öncesinde “anlaşma sağlanamazsa İran’ın tüm altyapısını ve enerji tesislerini vurma” tehdidinde bulunması, zirveyi bir “son şans” platformuna dönüştürdü.
Tehdit ve diplomasi gölgesinde katılım belirsizliği
Donald Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada ABD heyetinin yarın İslamabad’a gideceğini duyurdu. Ancak Tahran yönetimi, ABD’nin deniz ablukasını sürdürmesi ve tehdit dilini kullanması nedeniyle resmi katılımını henüz onaylamadı. Buna rağmen uluslararası kaynaklar, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf’ın müzakerelerde yer alabileceğine dikkat çekiyor. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da bugün son bir temas kurması bekleniyor.
Masadaki en zorlu dosya: Nükleer envanter
Görüşmelerin merkezinde İran’ın elindeki yaklaşık 440 kilogramlık yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunun akıbeti yer alıyor. Masada üç ana senaryo tartışılıyor:
- Seyreltme: Uranyumun İran içinde, UAEA denetiminde nükleer silah yapımına uygun olmayan seviyeye indirilmesi.
- Yurt Dışına Gönderim: Stokların Türkiye veya Fransa gibi üçüncü bir ülkeye transfer edilmesi.
- Sınırlı Depolama: Uranyumun belirli bir süre için yurt dışında saklanması.
Karşılıklı talepler ve kırmızı çizgiler
ABD tarafı; nükleer zenginleştirmenin tamamen durdurulmasını, füze tesislerinin tasfiye edilmesini ve bölgesel ortakları kapsayan geniş bir güvenlik mimarisini şart koşuyor. İran ise öncelikle dondurulmuş varlıklarına erişim ve askeri saldırılara karşı kalıcı güvenlik garantileri talep ediyor. Bölge ülkeleri de İran’ın balistik füze programı ve yerel milis grupların faaliyetlerinin kısıtlanması konusunda Washington’a baskı yapıyor.
Mevcut ateşkesin Çarşamba günü sona erecek olması, İslamabad’daki görüşmeleri zamana karşı bir yarışa dönüştürürken, diplomatlar bir “çerçeve anlaşma” ihtimalinin hala masada olduğunu ancak taraflar arasındaki güven bunalımının sürdüğünü ifade ediyor.
