ABD Başkanı Donald Trump’ın İran limanlarına giriş ve çıkışları tamamen durdurma talimatı pazartesi günü itibarıyla uygulanmaya başladı. İran’ın dış ticaretinin %90’dan fazlasını gerçekleştirdiği Körfez limanlarını hedef alan bu hamle, yıllık 110 milyar dolarlık gelir akışını kesmeyi amaçlıyor. Washington, ablukayı ihlal eden gemilerin derhal imha edileceği tehdidini savururken, operasyonun odağını hava saldırılarından stratejik deniz kuşatmasına çevirdi.
Ekonominin can damarları hedefte
Tahran yönetimi için varoluşsal bir tehdide dönüşen kuşatmanın, İran ekonomisine her gün 400 milyon dolardan fazla doğrudan zarar vermesi bekleniyor. Etkilenen kritik noktalar şunlar:
-
Bender Abbas Limanı: İran’ın deniz ticaretinin %55’ini sırtlayan bu limandaki duraklama, sanayi üretimini felç etti.
-
İmam Humeyni Limanı: Temel gıda ithalatının yarısından fazlasının yapıldığı bu kapının kapanması, ülke genelinde gıda arzı güvenliğini ve enflasyonu tetikledi.
-
Hark Adası: Ham petrol ihracatının %90’ının yapıldığı adadaki tıkanıklığın günlük kaybı 140 milyon doları buluyor.
-
Aseluye Limanı: Gaz ve petrokimya ihracatının merkezi olan liman, günlük 50 milyon dolarlık gelirden mahrum kaldı.
Petrol 100 doları aştı, gıda fiyatları tırmanışta
Deniz ablukasının sarsıntıları İran sınırlarını aşarak küresel pazarları vurdu. Petrol fiyatları %7’lik bir sıçramayla varil başına 100 dolar sınırını geçti. Ekonomistler, enerji maliyetlerindeki her %1’lik artışın gıda fiyatlarına %0,2 oranında zam olarak yansıdığına dikkat çekerek, bu krizin dünya genelinde yeni bir hayat pahalılığı dalgası yaratacağı uyarısında bulunuyor.
Karşılıklı hamleler ve stratejik riskler
İran, Mart ayı başında Hürmüz Boğazı’nda navigasyon kısıtlamaları getirmiş ve koordinasyonsuz geçiş yapan gemileri hedef alacağını duyurmuştu. Günde 20 milyon varil petrolün geçtiği boğazdaki bu karşılıklı restleşme, sadece İran’ı değil, küresel tedarik zincirine bağlı yüz milyonlarca insanın yaşamını doğrudan etkileyen bir ekonomik savaşa dönüştü. Jask ve Çabahar gibi alternatif limanların da abluka kapsamına alınması, Tahran’ın ekonomik manevra alanını tamamen daraltmış durumda.
