İran yönetimi tarafından Pakistanlı aracılar vasıtasıyla Washington’a iletilen ve Tesnim Haber Ajansı ile uluslararası medya organlarına yansıyan 10 maddelik çözüm önerisi şunlardır:
-
Saldırmazlık Garantisi: ABD’nin ilkesel olarak İran’a karşı bir daha saldırıda bulunmayacağına dair resmi güvence vermesi.
-
Hürmüz Boğazı Kontrolü: Hürmüz Boğazı üzerindeki İran kontrolünün ve egemenliğinin devam etmesi.
-
Uranyum Zenginleştirme Hakları: İran’ın nükleer yakıt zenginleştirme hakkının uluslararası düzeyde kabul edilmesi.
-
Birincil Yaptırımların Kaldırılması: İran’a yönelik tüm doğrudan (birincil) yaptırımların feshedilmesi.
-
İkincil Yaptırımların Kaldırılması: Üçüncü ülkeleri ve şirketleri kapsayan tüm dolaylı (ikincil) yaptırımların kaldırılması.
-
BM Kararlarının İptali: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin İran aleyhindeki tüm kararlarının yürürlükten kaldırılması.
-
UAEA Kararlarının Sona Erdirilmesi: Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu’nun İran hakkındaki tüm kısıtlayıcı kararlarının sonlandırılması.
-
Tazminat Ödenmesi: Savaşın yol açtığı yıkım ve zararlar için İran’a tazminat ödenmesi.
-
ABD Askerlerinin Çekilmesi: ABD muharip güçlerinin bölgeden (Orta Doğu) tamamen ayrılması.
-
Tüm Cephelerde Ateşkes: Lübnan’daki “İslami Direniş” (Hizbullah) dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın ve askeri operasyonların durdurulması.
Operasyonel ve Ekonomik Detaylar
New York Times‘ın haberine göre, bu maddelerin hayata geçirilmesi için önerilen bazı teknik detaylar şunları içeriyor:
-
Hürmüz Boğazı Protokolü: İran, seyrüsefer serbestisini engelleyen ablukayı kaldıracak; ancak boğazdan geçen her gemiden 2 milyon dolar tutarında bir geçiş ücreti (tarife) alınacak.
-
Gelir Paylaşımı: Bu geçiş ücretinden elde edilen gelir, İran ve Umman arasında paylaştırılacak.
-
Yeniden İnşa Fonu: İran, doğrudan nakit tazminat talep etmek yerine, Hürmüz Boğazı’ndan alacağı bu payı; ABD ve İsrail saldırılarında yıkılan stratejik altyapısını (köprüler, santraller vb.) yeniden inşa etmek için kullanacak.
-
Lübnan Şartı: Planın kalıcı olması için İsrail’in Lübnan’daki Hizbullah hedeflerine yönelik tüm operasyonlarını tamamen durdurması ön koşul olarak sunuluyor.
Başkan Trump, bu öneriyi “geçmişteki anlaşmazlıkları sona erdirmek için geçerli bir müzakere temeli” olarak tanımlarken, İslamabad’da yapılacak görüşmelerde bu maddelerin nihai bir anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği netlik kazanacak.
