Hürmüz Boğazı, sadece bir coğrafi geçiş noktası değil, küresel sanayinin çarklarını döndüren ana damardır. ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) 2024 ve 2025 verilerine göre, dünya petrol tüketiminin beşte biri (yaklaşık günlük 20 milyon varil) bu boğazdan geçmektedir. Boğazın fiziksel darlığı (en dar yeri 33 km), onu askeri ve siyasi krizler karşısında son derece savunmasız bırakmakta, bu da "enerji güvenliği" tartışmalarının merkezine yerleştirmektedir.
[Hürmüz Boğazı'nın uydu görüntüsü ve gemi trafik rotalarını gösteren harita görseli]
Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari trafik (Haziran 2025):
| Gemi Türü | Günlük Ortalama Geçiş | Toplam Trafikteki Payı (%) |
| Petrol Tankerleri | ~53 Gemi | %37 |
| Konteyner Gemileri | ~24 Gemi | %17 |
| Kuru Yük Gemileri | ~19 Gemi | %13 |
| Diğer (Gaz vb.) | ~48 Gemi | %33 |
Tarihsel süreç ve bitmeyen çatışmalar
Sümerlerden bu yana önemli bir ticaret rotası olan Hürmüz, modern tarihte özellikle 1980-1988 Irak-İran Savaşı'ndaki "Tanker Savaşları" ile gündeme geldi. 1988'deki ABD'nin "Peygamber Devesi" (Praying Mantis) operasyonu, boğaz üzerindeki hakimiyet mücadelesinin en kanlı sayfalarından biridir. Bugün de İran'ın nükleer programı ve bölgesel gerilimler nedeniyle sık sık "boğazı kapatma" tehditleri savurulmakta, bu durum küresel petrol fiyatlarında anlık dalgalanmalara yol açmaktadır.
[ABD Donanması'na ait USS Georgia denizaltısının Hürmüz Boğazı'ndan geçiş anını gösteren fotoğraf]
Hukuki statü: Transit geçiş mi, zararsız geçiş mi?
Hukuki açıdan boğaz, 1982 Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne göre "Transit Geçiş" rejimine tabidir. Bu rejim, gemilerin ve uçakların kıyı devletinin güvenliğini tehdit etmediği sürece özgürce geçişini öngörür. Ancak İran ve Umman, bölgenin kendi karasuları olduğunu savunarak daha kısıtlayıcı bir rejim olan "Zararsız Geçiş" (Innocent Passage) kurallarının uygulanmasını istemektedir. Bu hukuki belirsizlik, savaş gemilerinin geçişi sırasında sık sık askeri sürtüşmelere zemin hazırlamaktadır.