İslamabad’da yaklaşık 21 saat süren kritik ABD-İran zirvesi, tarafların uzlaşmaz tutumları nedeniyle başarısızlıkla sonuçlandı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance’in masayı terk etmesinin ardından, 22 Nisan’a kadar sürmesi beklenen kırılgan ateşkesin geleceği tehlikeye girdi. Pakistan’ın tarafları sükunete davet etmesine rağmen, ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nı kuşatacaklarını ve İran’a geçiş ücreti ödeyen gemilere müdahale edeceklerini ilan ederek gerilimi tırmandırdı.
Pazarlık Masasındaki “Kırmızı Çizgiler”
İslamabad’daki başarısızlığın perde arkası, her iki tarafın açıklamalarıyla netleşti. ABD tarafı, İran’ın nükleer silah üretmeme konusunda somut bir taahhüt vermemesini temel engel olarak gösterdi. İran heyetine başkanlık eden Muhammed Bakır Kalibaf ise Washington’a güvenmediklerini, “iyi niyetle” masaya oturduklarını ancak ABD’nin iki önceki savaş tecrübesinden ders çıkarmadığını savundu. İranlı parlamenter Mahmut Neboviyan’ın iddiasına göre Washington, Hürmüz Boğazı gelirlerinden pay, %60 zenginleştirilmiş uranyumun ülkeden çıkarılması ve uranyum zenginleştirme hakkının 20 yıl askıya alınması gibi “aşırı talepler” öne sürdü.
Devrim Muhafızları’ndan Sert Uyarı
Müzakerelerin çökmesiyle birlikte İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı için yeni angajman kurallarını açıkladı. Yapılan resmi açıklamada, herhangi bir yabancı askeri geminin boğaza yaklaşmasının “ateşkes ihlali” ve doğrudan saldırı sebebi sayılacağı vurgulandı. Tahran, boğazın sivil gemilere açık kalacağını ancak geçişlerin “zararsız geçiş” ilkeleri çerçevesinde İran’ın akıllı denetimi altında olacağını duyurdu.
Denizde “U Dönüşü”: Gemiler Geçemiyor
Müzakere masasında esen soğuk rüzgarlar Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğine anında yansıdı. MarineTraffic verilerine göre, Pakistan’ın Karaçi limanından Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt’e gitmek üzere yola çıkan “Shalamar” ve “Khairpur” adlı petrol tankerleri, boğaz girişinde sıra dışı bir rota izledi. Tankerlerin boğazı geçmek için üç kez girişimde bulunduğu ancak her defasında rota değiştirip geri döndüğü, son aşamada ise geçişten tamamen vazgeçerek Pakistan sularına çekildikleri gözlemlendi.
Bu durum, İslamabad’daki diplomatik başarısızlığın sahada fiili bir ablukaya veya çatışma riskine dönüştüğünün en somut göstergesi olarak kabul ediliyor. Dünya enerji piyasaları, 22 Nisan’daki nihai mühlet öncesinde Hürmüz Boğazı’ndaki bu “satranç hamlelerini” endişeyle takip ediyor.
