Avrupa-Akdeniz İnsan Hakları İzleme Örgütü (Euro-Med Monitor), The Guardian gazetesinin sızdırdığı bir taslak metne dayanarak, Gazze’de kurulması planlanan “Barış Konseyi”nin geniş çaplı bir dokunulmazlığa sahip olacağına dair ciddi endişelerini dile getirdi. Örgüt, söz konusu taslağın; konsey üyelerini, çalışanlarını, sözleşmeli personeli ve konsey çatısı altındaki uluslararası güçleri, Gazze’deki eylemleri nedeniyle yaşanabilecek her türlü yasal takibattan ve sorumluluktan muaf tuttuğunu açıkladı.
“Dokunulmazlık” endişesi: Hukuki denetim dışı bir yapı
Euro-Med Monitor’ün açıklamasına göre, taslak sadece dokunulmazlık sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda konseye Filistin’e ait kamu tesislerini ücretsiz kullanma yetkisi veriyor. Bu durum, Gazze içinde yargı denetimi dışında hareket eden, kaynakları kontrol eden ve kurbanların hak arayışını engelleyen paralel bir “fiili otorite” oluşturma riski taşıyor.
Taslağın, kurbanların ölüm, yaralanma veya mülk kaybı gibi şikayetlerini bağımsız mahkemeler yerine konseyin kendi denetimindeki bir mekanizmaya sevk etmesini öngörmesi, “kendi kendini denetleyen bir yapı” yaratacağı gerekçesiyle sert eleştirilere maruz kalıyor. Örgüt, şikayetlerin bizzat suçlama ihtimali olan taraflarca incelenecek olmasının, adalet arayışını tamamen imkansız kılacağını vurguluyor.
Irak modeline dönüş uyarısı
Euro-Med Monitor, bu düzenlemenin 2003 sonrası Irak’taki süreci hatırlattığına dikkat çekiyor. Yabancı güçlere ve taşeronlara yerel yargıdan bağışık bir statü verilmesinin, geçmişte yaygın insan hakları ihlallerine ve denetimsizliğe yol açtığını belirten örgüt, aynı modelin Gazze’ye uyarlanmasının benzer bir felaketi tetikleyeceğini savunuyor. Bu modelin, hukuki bir “garanti” olmaktan çıkıp, “cezasızlık” için bir araca dönüşeceği uyarısında bulunuluyor.
Hesap verilebilirlik ve adalet vurgusu
Örgüt, herhangi bir uluslararası düzenlemenin meşruiyetinin, Filistinlilerin korunması ve adalete erişim hakkının güvence altına alınmasına bağlı olduğunu hatırlatıyor. İsrail’in işgalci güç olarak yasal sorumluluklarının bu tarz “paralel yapılar” üzerinden devredilemeyeceğini belirten Euro-Med Monitor, Filistinlilerin kaderini belirleme hakkının yalnızca kendilerine ait olduğunu vurguluyor.
Euro-Med Monitor’ün talepleri
Euro-Med Monitor, uluslararası topluma ve ilgili devletlere şu çağrılarda bulundu:
- Dokunulmazlık reddedilmeli: Konsey çalışanlarına veya bağlı birimlere yargı muafiyeti tanıyan tüm maddeler taslaktan çıkarılmalı.
- Bağımsız denetim şart: Kurbanların şikayetlerini alacak, konseyden tamamen bağımsız, şeffaf ve bağımsız bir mekanizma kurulmalı.
- Ulusal yargı öncelikli: Hiçbir geçiş düzenlemesi, mağdurların ulusal veya uluslararası mahkemelere başvurma hakkının önüne geçmemeli.
- İşgalin sorumluluğu baki: İsrail’in işgalci güç olarak sorumlulukları bu tür yapılarla örtbas edilmemeli.
Örgüt, son olarak Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) savcılığını, bu tür dokunulmazlıkların soruşturmaları engellemek için kullanılması ihtimaline karşı tetikte olmaya çağırdı.
